Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 87 yıl önce hayatını kaybetmesinin ardından, olağanüstü toplanan Meclis'in tutanakları arşivlerde saklanmaktadır.
Tutanaklara göre, Atatürk'ün ölümünün ardından TBMM Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda, cumhurbaşkanı vekilliği görevini devraldı.
TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı Vekili Renda, yeni cumhurbaşkanı seçimi için Meclis'i 11 Kasım Cuma günü olağanüstü toplantıya davet etti.
26 Saatlik Oturum
Renda, Atatürk'ün vefatının ardından yaklaşık 26 saat sonra başlayan olağanüstü oturumun açılışında, “Ankara Mebusu Reisicumhur Atatürk'ün vefat ettiğine dair Başvekalet tezkeresi”ni ve Atatürk'ün ölüm raporunu Genel Kurul'a okudu.
Daha sonra Genel Kurul'a hitap eden Renda, “Değerli arkadaşlarım, büyük kurtarıcımızın kaybından hepimizin ve tüm milletin duyduğu acının ne kadar derin olduğunu, dünden beri hem kendimiz hem de millet olarak hissettiğimiz büyük üzüntülerle anlıyoruz” dedi.
5 Dakikalık Saygı Duruşu
Bu konuda çok şey söylenebileceğini belirten Renda, Teşkilatı Esasiye Kanunu'na göre yeni cumhurbaşkanı seçimi yapılmasının gerekliliğine vurgu yaptı ve “Teşkilatı Esasiye'nin emrettiği görevi yerine getirmek bizim için büyük bir vecibedir. Bu görevi yerine getirmeden önce, aziz ve yüce ölünün hatırasını saygıyla anmak için 5 dakika sükunetle durmanızı arzu ediyorum” diyerek milletvekillerini saygı duruşuna davet etti.
İnönü Oyların Tümünü Aldı
Saygı duruşu sırasında salonda hıçkırıkların ve ağlama seslerinin yükselmesi, Meclis tutanaklarına “Hıçkırıklar ve ağlamalar” notuyla geçti.
Ardından Meclis'te yeni cumhurbaşkanı seçimi yapıldı. 348 milletvekilinin katıldığı oylamada, İsmet İnönü, milletvekillerinin tamamının oyunu alarak cumhurbaşkanı seçildi ve göreve başladı.
İnönü, Atatürk'ü anarak başladığı ilk konuşmasında, “Bu anda Atatürk'ün hatırası, teselli bulamayan acılarla dolu kalbimizin değerli simgesidir. Atatürk'ün hizmetleri, bugünkü Türk devletinin yapısında tam ve temiz eserler olarak karşımıza çıkmaktadır. Kadir bilen ve büyük evlatlar yetiştiren milletimizin kalbinde (Kemal Atatürk) adı, sevgi ve saygıyla ebediyen yaşayacaktır” ifadelerini kullandı.
Türk milletinin en değerli hazinesinin Büyük Millet Meclisi olduğunu vurgulayan İnönü, “Geçmişte büyük zorlukları aşan Türkiye Büyük Millet Meclisi, gelecekte de büyük başarıların ve zaferlerin kaynağı olacaktır” diyerek konuşmasını tamamladı.
11.25'te Bayraklar Yarıya İndirildi
Atatürk'ün vefatının ardından başta Başbakanlık olmak üzere yayımlanan kararnamede, ülke genelinde uyulması gereken esaslar belirtildi. 10 Kasım saat 11.25'ten itibaren tüm yurtta bayraklar yarıya indirildi.
Ayrıca Atatürk'ün ölümünün ardından, yabancı devlet adamları TBMM Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda'ya telgraflar göndererek başsağlığı dileklerini iletti. Yabancı ülkelerin meclis başkanları tarafından gönderilen bazı taziye mesajları daha sonra Meclis'te okundu.
