Sofradan 1.101 Menemen Eksildi

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Asgari ücretlilerin yaşam standartları her geçen gün düşüş gösteriyor. Dar gelirli vatandaşın sofrasında eksik olmaması gereken menemen, artık çoğu zaman lüks bir tüketim haline geldi. Son 10 ay içerisinde asgari ücretlinin enflasyon karşısındaki kaybı 6 bin 322 TL’ye ulaşırken, sofrasından her ay 100 tabak menemen eksilmekte.

Vatandaş, toptancı halinden en uygun fiyatlarla sebze meyve almış olsa bile, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı resmi enflasyon verilerinin çok üzerinde maliyetlerle menemen pişirebiliyor. Evde bir kişilik menemenin maliyeti son 5 yılda 8 kat artarak 2 TL’den 17.5 TL’ye kadar yükselmiş durumda. Bu fiyatların içinde yalnızca 2 yumurta, 100 gram domates, 100 gram soğan ve 50 gram çarliston biber yer alıyor. İstinye Üniversitesi İktisadi İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Özdurak’ın İBB Hal fiyatlarından elde ettiği verilere göre, Ekim 2025 itibarıyla asgari ücretlinin sofrasında bir önceki aya göre 42 tabak menemen eksilmiş olacak. Ocak-Ekim 2024 döneminde 13 bin 988 tabak menemen pişirebilen asgari ücretlinin sofradaki tabak sayısı, bu yıl aynı dönemde 1.101 azalışla 12 bin 887’ye gerilemiş durumda.

FİYATLAR ARTACAK

Caner Özdurak’ın hazırladığı Menemen Endeksi, dar gelirlinin sofrasındaki küçülmeyi ve gıda fiyatlarındaki artışları gözler önüne seriyor. Ekim ayında menemenin temel malzemeleri arasında yer alan yumurtada yüzde 1.52, çarliston biberde yüzde 16.67, domateste yüzde 3.57 fiyat artışları gerçekleşirken, soğan fiyatında yüzde 3.41 düşüş görüldü. Bu fiyat artışlarının etkisiyle Menemen Endeksi, Ekim 2025’te aylık 3.30’a yükselebilir. Verilere göre Menemen Enflasyonu, Merkez Bankası’nın üst bant enflasyon beklentisini de aşabilir. Özdurak, özellikle temel gıda ürünlerinde kasım ve aralık aylarında iklime bağlı olarak örtü altı ürünlerin (sera) piyasaya girmesiyle birlikte fiyatlarda yukarı yönlü artışların gözlemleneceğini öngörüyor.

GIDA FİYATI DÜNYADA DÜŞÜYOR

Küresel gıda fiyatları son iki aydır düşüş göstermekte. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, küresel gıda fiyatları ekim ayında yüzde 1.6 azalma kaydetti. Ancak TÜİK verileri, Türkiye’de gıda enflasyonunun aylık bazda yüzde 3.41, yıllık bazda ise yüzde 34.87 gibi rekor seviyelere ulaştığını ortaya koyuyor. Türk-İş tarafından açıklanan mutfak enflasyonu verileri Ekim 2025’te aylık yüzde 1.58, 12 aylık yüzde 39.06 ve yıllık ortalama ise yüzde 40.22 olarak hesaplandı. Yetişkin bir erkeğin Ekim 2024’te gıda için aylık 6 bin 127 TL harcama yapması gerekirken, bu yıl aynı dönemde bu miktar 8 bin 543 liraya yükseldi.