Konya Ovası’nda, insanlığın tarıma geçiş yaptığı 9 bin yıllık Çatalhöyük’te şimdiye kadar birçok medeniyetin kalıntıları gün yüzüne çıktı. Çatalhöyük’teki doğu höyük kısmına defnedilen Güllü Ayşa’nın trajik hikayesi, Danimarkalı biyoarkeolog Doç. Dr. Scott Donald Haddow tarafından, 'Çatalhöyük'te Neolitik Çağ'dan Yirminci Yüzyılın Başlarına Kadar Normatif Olmayan Cenaze Uygulamaları' başlıklı makalesinde 'The Lonely Grave of Güllü Ayşa' (Güllü Ayşa’nın Yalnız Mezarı) ismiyle ele alındı.
'Dışlanmış Biri Olarak Kabul Edildi'
Yerel kaynaklarda, Kurtuluş Savaşı sırasında eşi Mehmet’in şehit olmasının ardından dul kalan Güllü Ayşa'nın zina suçlamalarıyla karşılaştığı ifade ediliyor. Doç. Dr. Haddow, bu durumu şu şekilde aktardı:
“Çatalhöyük'teki höyük, yerel halk tarafından bir defin alanı olarak kullanılmayı bıraktı. Belki de Müslümanların eski kafir mezarları arasına gömülmesi artık kabul ediliyordu. Küçükköy köyündeki mezarlık, kasaba halkı için son dinlenme yeri olarak hizmet etmeye devam ediyor, ancak Güllü Ayşa hariç. Bölgedeki personelin anlattığı hikaye oldukça hüzünlü. Zina suçlamalarıyla anılan Ayşa, köylüler tarafından 'kötü yola düşmüş kadın' olarak damgalandı ve hayatının geri kalanını dışlanmış biri olarak yaşadı.
'Kasaba Halkı Mezarlığa Uygun Görmedi'
Güllü Ayşa'nın vefatında, kasaba halkı onun köy mezarlığında gömülmesine izin vermedi. Bunun yerine ailesi, onu köyün üzerindeki yüksek höyüğe defnetti. Ailesi, belki de bölgedeki tarihi defin uygulamalarını hatırlayarak böyle bir karar aldı. Güllü Ayşa, kasaba halkıyla birlikte gömülmese de, en azından Çatalhöyük'teki çok daha eski mezarların yanına katılmayı başardı. Bugün, kadim insanların kalıntıları arasında huzur içinde yatmaktadır. Mezar taşındaki yazı ise şu şekilde: 'Hu, merhume Hüseyin kızı Güllü Ayşa ruhuna Fatiha 22/2/1933'
