ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna'da savaşı sonlandırmak amacıyla önerdiği 28 maddelik ateşkes planı, Avrupa'da devam eden önemli müzakereleri altüst edebilir.
Zira yeni öneri, Avrupa Birliği'nin (AB) Belçika'daki Rusya'ya ait dondurulmuş 140 milyar euroluk varlığı Ukrayna'ya kredi sağlamak için kullanma hazırlığının ortasında açıklandı.
Politico'nun haberine göre Brüksel'deki görüşmelerde dondurulmuş varlıkların kullanımına ilişkin hazırlanan hukuki metnin oluşturulması aşamasında Trump'ın planının ortaya çıkması, Avrupa'da büyük bir öfke ve endişe yarattı.
Dondurulmuş Varlıklar Maddesinde Neler Var?
Trump yönetiminin planına göre söz konusu dondurulmuş varlıkların 100 milyar doları Ukrayna'yı yeniden inşa etmek amacıyla ABD liderliğindeki yatırım girişimlerine aktarılacak ancak bu faaliyetlerden elde edilen kârın yüzde 50'si ABD'ye gidecek.
Geriye kalan varlıklar ise ABD-Rusya ortak yatırım aracı içinde “küresel istikrarı güçlendiren projelerde kullanılacak” şekilde planlanıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, bu durumun ülkeyi “bugüne kadarki en zor tercihlerden biri”yle karşı karşıya bıraktığını “Onurumuzu mu kaybedeceğiz yoksa en önemli ortağımızı mı” sözleriyle ifade etti.
Avrupalı birçok diplomat, Trump'ın planının AB'nin 27 üyesi tarafından onaylanması gereken “onarım kredisi” teklifini sabote etme riski taşıdığı görüşünde.
'Psikiyatriste Gitmeli'
Bazı Avrupalı yetkililer ABD'nin önerisini “skandal” olarak nitelerken, bazıları da planın mimarı olarak görülen Steve Witkoff'u eleştirdi. Politico'ya göre bir AB yetkilisi, Trump'ın Özel Orta Doğu Temsilcisi Witkoff'un “psikiyatriste gitmesi gerektiğini” söyledi.
Başka bir üst düzey yetkili ise Trump'ın Avrupa'daki dondurulmuş varlıklar hakkında söz sahibi olmadığını vurguladı.
Belçika Kilit Konumda
Varlıkların büyük bir bölümü Belçika'daki Euroclear tesisinde tutuluyor, bu nedenle Rusya'nın hukuki, siyasi ve ekonomik misilleme riski büyük ölçüde Belçika'yı ilgilendiriyor.
AB'nin mevcut planı, varlıkların Ukrayna'ya kredi sağlamak amacıyla kullanılması ve bu kredinin yalnızca Rusya savaş tazminatı ödemeyi kabul ettiğinde geri ödenmesi üzerine kuruluydu. Ancak Belçika, Rusya'nın misillemede bulunması halinde mali sorumluluk taşıyabileceği gerekçesiyle müzakerelerde temkinli davranıyordu.
Politico'ya göre Trump'ın planı, Belçika'yı ikna etmeyi daha da zorlaştırabilir. Bazı AB kaynakları, ABD'nin baskısıyla dondurulmuş varlıkları serbest bırakmaları durumunda Avrupalı vergi mükelleflerinin Rusya'ya geri ödeme yapmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Avrupa'dan Zelenskiy'ye Destek
Zelenskiy, dün Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile telefonda görüşerek ortak tutum arayışına girdi.
Avrupa liderleri, bu görüşme sonrası yaptıkları açıklamada “adil barış”a bağlılıklarını yineleyerek “Avrupa'yı, AB'yi ve NATO'yu etkileyen her anlaşmanın müttefikler arası uzlaşı gerektirdiğinin” vurgusunu yaptı.
