Mecburen Hamsi Tüketiyoruz

İLKE ÇITIR / NEFES

Enflasyon ve alım gücünün azalması nedeniyle vatandaşlar, gıda seçeneklerinde de ucuz ürünlere yönelmek zorunda kaldı. 2013-2024 arasında Türkiye'de kişi başına yıllık makarna tüketimi 2.9 kilogram artış gösterdi. Düşük gelirli bireyler ise yeterli protein alımında ciddi sıkıntılar yaşıyor. Türkiye, kırmızı et tüketiminde Avrupa ve OECD ülkelerinde oldukça geride bulunuyor. Kış aylarında hamsi, nispeten ucuz olması nedeniyle vatandaşların en önemli protein kaynağı haline geldi.

OECD verilerine göre, gıda enflasyonu OECD ülkelerinde 4.6 seviyesinde kalırken Türkiye'de bu rakam 40.6 seviyesine ulaştı. 2013 yılında kişi başına makarna tüketimi 4.4 kilogram iken, 2024 yılına gelindiğinde bu miktar 7.3 kilograma fırladı. Düşük gelirli vatandaşlar, karnını doyurmak adına genellikle karbonhidrat ağırlıklı beslenirken, yüksek fiyatlar yüzünden protein tüketimi giderek zorlaşıyor. Bir OECD raporuna göre, Avrupa'da yıllık kişi başına kırmızı et tüketimi 34.8 kilogramken, Türkiye'de bu rakam sadece 16.6 kilogram olarak belirlendi. Türkiye, beyaz et tüketiminde de OECD ve Avrupa ülkelerine oranla geride kalıyor.

Yüzde 500 Artış

Ankara'nın en uygun fiyatlı yerlerinden biri olan Tarihi Ulus Hali'nde, fiyatlar piyasa koşullarına göre ucuz olsa da kasapların satışları düşmüş durumda. NEFES’e konuşan kasap İbrahim Açmaz, kırmızı et fiyatlarının son iki yılda yüzde 500 arttığını belirtti. Açmaz, “Et fiyatları düzenli bir artış göstermiyor; geçen haftayla bu hafta arasında 25 lira fark oluştu. En yüksek fiyat kuzu pirzola ve dana antrikotta. Bu ürünlerin fiyatları 1.200 lira civarındayken bazı bölgelerde 2.000 liraya kadar çıkabiliyor. Kemikli etlerde en düşük fiyat 550 lira. Et fiyatlarındaki yükseliş her hafta devam ediyor,” ifadelerini kullandı.

Balıkçılara İlgi Büyük

Balık tezgahlarında yoğun bir ilgi görülüyor. Balıkçı Mehmet Nuri Benli, balık fiyatlarının yarı yarıya düştüğünü belirtti. “İstavrit 350 liradan 180 liraya, alabalık 300, çupra 350 liraya düştü. Fiyatlar düşmesine rağmen satışlar artmadı,” diyen Benli, müşterilerin çoğunlukla hamsi aldığını ifade etti. Benli, “İki kilogram hamsi alındığında altı kişilik bir ailenin karnını doyuruyor, bir kilogram et alındığında ise yalnızca üç kişilik bir yemek çıkıyor. Hamsi, et ve tavuktan daha ucuz,” şeklinde konuştu.

Tavuk Bile Alamıyorlar

Düşük gelirli vatandaşların beyaz et satın almakta zorlandığını vurgulayan Kasap İbrahim Açmaz, “Eskiden 20 poşet tam tavuk satardık, şimdi sadece 2 poşet satış yapabiliyoruz. Günde 150 kilogram kırmızı et satarken, artık sadece 15 kilogram satıyoruz,” dedi. Açmaz, 2019’daki fiyatlarla ilgili bir fotoğraf göstererek, “Kuşbaşı etin kilogramı 75, dana bonfilenin 100 lira olduğu dönemde şimdi dana kuşbaşının kilogramı 720, bonfilonun ise 1.500 lira olduğunu” belirtti.

Kırmızı Et Fiyatları (TL/Kg)

➜ Dana Antrikot 1.100

➜ Dana Bonfile 1.500