Fındıkta Kahverengi Kokarca Zararı Artmaya Devam Ediyor

Türkiye'de, özellikle Karadeniz Bölgesi'nde her yıl milyar dolarlık fındık ihracatı gerçekleştirilirken, kahverengi kokarca zararlısının tarım ürünlerine verdiği zarar son yıllarda büyük bir tehdit oluşturuyor. Bu sezon fındık üzerindeki zararın yüzde yüze yaklaştığı bildirildi.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Demir, hızlı bir şekilde yayılan kokarca böceğinin bölgedeki fındık üretimine ciddi kayıplar yaşattığını ifade etti.

Demir, “Yoğunluğun en yüksek olduğu alanlarda zarar oranı yüzde 70-80 civarına çıkabiliyor, hatta bazı durumlarda yüzde 100'e ulaşabiliyor.” dedi.

Karadeniz sahil şeridinin iklim özelliklerinin bu böcek için oldukça uygun olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İsmail Demir, kokarcayı doğal olarak dengeleyen bir düşmanın Türkiye'de bulunmamasının, zararlının yayılımını daha da hızlandırdığını belirtti.

Kokarcayı beslenme çeşitliliği nedeniyle hızlı bir şekilde çoğalabildiğini aktaran Demir, denize yakın bölgelerde etkinin arttığını, rakım yükseldikçe ise azalabildiğini kaydetti.

Böceğin İtalya'da da yaygın olarak bulunduğunu dile getiren Demir, “Kokarca, Karadeniz sahil şeridi boyunca denize paralel şekilde yayılım gösterirken, sahilimizin uzunluğu nedeniyle oldukça geniş bir alanda etkili oluyor. 2017 yılında Batum'dan ülkemize giriş yapan böcek, İstanbul'da da tespit edilmiş ve buraya Avrupa'dan gelmiştir. Özellikle İtalya'da oldukça yaygın ve etkili olduğu bilinmektedir; aynı zamanda Gürcistan üzerinden de bölgemize girmiştir. Karadeniz sahil şeridi, bu tür için ideal bir iklim sunuyor.” ifadelerini kullandı.

Doğal Düşmanı Yok

Böceğin doğal düşmanı bulunmadığını belirten Demir, “Samuray arısı gibi bazı doğal düşmanlar mevcut, ancak istilacı türlerde bu türlerin genellikle etkisi geç geliyor. Şu an için bu böceğin doğal düşmanı ülkemize henüz ulaşmamıştır. Beslendiği geniş bitki yelpazesi nedeniyle hızla bölgemize adapte olmuş ve yayılma göstermiştir. Bu durum, özellikle fındık üreticileri için büyük ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Sahil kesiminde böceğin yoğunluğu oldukça fazladır. Rakım 300-500 metreyi aştıkça yoğunluk ve sayısı belirgin şekilde azalmakta; bu nedenle zararın boyutu da ilgili yoğunlukla orantılıdır. Yomra'nın Yokuşlu Mahallesi'ndenim; geçen yıl yaklaşık 300-400 metre rakımlı bahçemde fındık bulamamıştım. Ancak bu yıl, yoğunluk geçen yılın kat kat üzerine çıktı ve bu sene yine bahçemde fındık bulamadım. Yoğunluğun fazla olduğu yerlerde zarar oranı yüzde yüze ulaşabilmektedir. Rakım yükseldikçe zararın azaldığı görülmektedir. Sebze ve meyvelerde de farklı oranlarda zarar oluşmaktadır.” şeklinde konuştu.

Demir, böceğin rakıma bağlı olarak yaşam alanlarını seçtiğini belirterek, “Böcekler, rakıma bağlı olarak farklı yaşam alanlarına yönelmektedir. Hem beslenme alanları hem de sıcaklık-soğukluk gibi çevresel koşullar bu dağılımı şekillendirmektedir. Ancak bu, böceğin daha yüksek rakımlara çıkmayacağı anlamına gelmez; küresel iklim değişikliğinin etkileriyle gelecekte daha yüksek rakımlarda da görülebilirler.” ifadelerini kullandı.