Yılda 2,5 Milyon Kaz Yetiştiriyorlar

Kaz üretiminde Türkiye’nin önde gelen kenti Kars, yıllık 510 bin anaç kazdan yaklaşık 2,5 milyon kaz elde ediyor.

Kaz yetiştiriciliği, bölgenin ekonomik yapısında kritik bir rol oynamaktadır.

Damızlık kazlardan elde edilen yavrular, nisan ayında yumurtadan çıkar ve kasım ayına kadar dikkatle beslenir. Yaz mevsiminde meralarda otlatılan kazlar, ardından çiftliklerde besiye alınır.

İl genelinde ağırlıklı olarak aile işletmeleri tarafından geleneksel yöntemlerle yetiştirilen kazlar, bölgeye özgü bir yaklaşım sergilemektedir.

Kars'ın meşhur kaz etinin 2023 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmesi, bu alana olan ilginin artmasına neden olmuştur. Kentte 510 bin anaç kazdan yılda yaklaşık 2,5 milyon kaz üretilmektedir.

Türkiye'nin toplam kaz varlığının %40'ını elinde bulunduran Kars, bu alandaki liderliğini sürdürmektedir.

Tarım ve Orman İl Müdürü Enver Aydın, “Kars, Türkiye'de kaz denilince akla gelen ilk yer. İlimiz, kaz yetiştiriciliğinde %40'lık bir kapasiteye sahip. Şu anda 510 binin üzerinde anaç kaz varlığımız mevcut. Yetiştiricilik tamamen geleneksel yöntemlerle yapılmaktadır.” açıklamasında bulundu.

Aydın, Kars'ta yetiştirilen kazların etinin özgün aroması olduğuna dikkat çekerek, “Yılda yaklaşık 2,5 milyon kesimlik kaz üretiliyor. Geleneksel yöntemlerle yapılan kaz yetiştiriciliği sonucunda elde edilen etler, yöreye özgü tuzlanıp kurutularak farklı bir aroma kazanıyor. Bu özellik coğrafi işaretle tescillenmiştir.” ifadelerini kullandı.

Duman Irkı İçin Yeni Proje

Kars’ta kaz yetiştiriciliğinin tarihi bir geçmişe sahip olduğunu vurgulayan Aydın, “Yerli halk arasında 'duman' ırkı olarak adlandırılan bir kaz çeşidimiz mevcut. Ancak talep artışına bağlı olarak bu ırk genetik karışım göstermeye başladı. Tarım ve Orman Bakanlığının teknik desteğiyle Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü tarafından finanse edilen bir projeyle kaz yetiştiriciliğinin teknik detayları hakkında eğitimler verildi. Ayrıca Macaristan’a bir teknik gezi düzenleyerek duman ırkının Avrupa'ya yayılımını gözlemledik. Saf ırk yumurtalarından elde ettiğimiz kazları kuluçkaya yatırdık ve gelişimlerini takip ediyoruz. Umarım, duman ırkını yeniden Kars bölgesine kazandırmayı başaracağız.” dedi.

Kar Yağınca Kesiliyor

Kaz üreticisi Saliha Öztürk, Kars kazına olan ilginin her geçen gün arttığını belirterek, “Kazlarımızı kesmeden önce bir ay besiye alıyoruz. Kar yağdığında kesip temizliyoruz, ardından tuzluyoruz.” şeklinde konuştu.

Öztürk, kaz etlerini isteğe bağlı olarak kurutulmuş ya da baskı halinde hazırladıklarını belirterek, ayazda kurutulan kazların “ayaz yemiş kurumuş kaz” olarak satıldığını ifade etti.

Çiftlik sahibi ve kaz üreticisi Muhammet Gündoğdu, Kars kazını geleneksel yöntemlerle yetiştirdiklerini belirtti. Gündoğdu, Kafkas Üniversitesi desteğiyle yurt dışı gezilerine katılarak üretim alanlarını incelediklerini aktardı.

Yaklaşık 7 yıldır profesyonel olarak bu işi yaptığını söyleyen Gündoğdu, “Kazlarımızı yöresel kazlardan seçiyoruz, belirli ırkları tercih ederek çalışıyoruz. Anaç kaz seçimleri yapıyoruz ve yumurtaları kuluçkahanemizde yatırıyoruz. Civciv çıktıktan sonra Kars kazını yöresel yöntemlerle arpa ile besliyoruz. Kar yağdığında kesimini gerçekleştiriyoruz.” diyerek görüşlerini paylaştı.