Avrupa Parlamentosu, 26 Kasım’da sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırını 16 olarak önerdi. Bu karar, bağlayıcı olmasa da 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya erişiminin tamamen yasaklanması ve video paylaşım platformları ile “yapay zekâ arkadaşları” için de 13 yaş sınırının getirilmesini içeriyor.
TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNİN YAŞ KURALLARI
Büyük sosyal medya platformlarından TikTok, Facebook ve Snapchat, kullanıcılarının en az 13 yaşında olmasını şart koşuyor. Ancak çocuk koruma uzmanları, bu kuralların yeterince uygulanmadığını ve pek çok ülkede 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesapları bulunduğunu belirtiyor.
AVUSTRALYA: EN KATI UYGULAMA
Avustralya, Kasım 2024’te kabul ettiği yasayla Instagram, Facebook ve TikTok gibi platformlara 18 yaş altındaki kullanıcıların girişini engelleme zorunluluğu getirdi. Kurallara uymayan şirketler, 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezası ile karşılaşacak. Yasa 10 Aralık itibarıyla yürürlüğe girecek.
BELÇİKA
Belçika’da 2018 yılından bu yana 13 yaş üstü çocuklar ebeveyn izni olmadan sosyal medya hesabı açabiliyor. 13 yaş altı için ebeveyn onayı gerekmekte.
İNGİLTERE
İngiltere, 2023 yılında kabul edilen Online Safety Act ile platformlara daha katı kurallar getirdi. Ancak sosyal medya kullanımında net bir yaş sınırı henüz belirlenmedi. Yasa 2025’ten itibaren uygulanmaya başlanacak.
FRANSA
Fransa, 2023’te 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesabı açması için ebeveyn izni zorunluluğu getirdi, ancak teknik nedenlerle uygulama hayata geçmedi. 2024’te Macron’un görevlendirdiği uzman komisyonu, 11 yaş altına telefon yasağı ve 13 yaş altına internet erişimli telefon yasağı önerdi.
ALMANYA
Almanya’da 13-16 yaş arası çocuklar sosyal medyayı yalnızca ebeveyn izniyle kullanabiliyor. Çocuk koruma kuruluşları ise bu kuralların zayıf denetlendiğini ve daha sıkı önlemler gerektiğini savunmakta.
İTALYA
İtalya’da 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesabı açabilmesi için ebeveyn onayı şart. 14 yaş ve üstü kullanıcılar için ise izin gerekmiyor.
HOLLANDA
Hollanda’da sosyal medyaya yönelik herhangi bir yaş sınırı mevcut değil. Ancak 2024’ten itibaren, dikkat dağınıklığını azaltmak amacıyla okullarda cep telefonu kullanımı yasaklanacak.
NORVEÇ
Norveç hükümeti, sosyal medya kullanım yaşı ile ilgili değişiklik önerdi ve 13’ten 15’e çıkarılmasını gündeme getirdi. Ebeveynlerin 15 yaş altındaki çocukları adına onay vermesi mümkün olacak. Ayrıca, sosyal medya için 15 yaş yasal alt sınır belirleyen bir yasa üzerinde çalışma devam etmektedir. Ülkede dokuz yaşındaki çocukların yarısının sosyal medya kullandığı bilgisi paylaşılıyor.
TÜRKİYE'DE DURUM NE?
Türkiye, çocukları sosyal medyanın olumsuz etkilerinden korumak amacıyla kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlığı içindedir. Ulaştırma ve Altyapı, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Adalet Bakanlıkları, TBMM Çocuk Hakları Komisyonu ile birlikte uluslararası standartlara uygun, Türkiye'ye özgü bir model oluşturmak için çalışmalara devam ediyor.
Bu çalışmaların amaçları arasında siber zorbalık, zararlı içeriklere maruz kalma ve akran baskısı gibi dijital tehditleri asgariye indirmek yer alıyor. İki ana senaryo öne çıkıyor:
13 Yaş Altı Tam Yasak: Bazı yetkililer, 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişiminin tamamen yasaklanmasını öneriyor.
Kademeli ve Ebeveyn Kontrolü Modeli: En güçlü ihtimal olarak görülen model, 13-16 yaş arasındaki gençlerin sosyal medya hesabı açabilmeleri için zorunlu ebeveyn onayı getirilmesidir. Bu model, Avrupa Birliği'ndeki bazı yaklaşımlarla paralellik göstermektedir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ise 16 yaş altı için bir düzenleme yapılması yönündeki önerisi öne çıkıyor.
