AYM iptal etti: Oran, enflasyonun altında kalıyor
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) Resmi Gazete'de yayımlanan kararı, Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi'nin deprem sonucunda meydana gelen taşınmaz yıkılması nedeniyle tazminat talebiyle açılan davada, uygulama konusundaki kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu yönündeki görüşünü belirlemesi üzerine iptal için başvuruda bulunmasını içeriyor.
İdare Mahkemesi, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un, 21 Nisan 2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 1. maddesinin Anayasa'ya aykırılığına ve iptaline dair talepte bulundu.
Başvuru kararında, “Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde faiz oranı ile enflasyon oranı arasında büyük farklılıkların ortaya çıkabileceği, itiraz konusu kuralda belirtilen faiz oranının enflasyonist bir ortamda yeterli olmayacağı, ayrıca paranın değer kaybının önlenmesine yönelik bir güvence sunulmadığı” ifade edildi.
AYM İPTAL ETTİ, HÜKÜM 9 AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK
Anayasa Mahkemesi, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinin “sözleşmeden kaynaklanmayan bir borç ilişkisinde uygulanacak temerrüt faizi yönünden” iptaline karar verdi. İptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe gireceği ifade edildi.
Yüksek Mahkeme, gerekçesinde devletin, hak edilen fakat alınamayan bir miktar paranın değerindeki aşınmayı telafi edecek mekanizmalar geliştirmesi gerektiğini vurguladı. Gerekçede, şu tespitler yapıldı:
“Yüksek enflasyonist ortamlarda parayı elinde bulundurmanın ve çeşitli yollarla değerlendirmenin getirisi, borcun ödenmesi sırasında ödenecek kanuni faiz oranının çok üzerinde olacağından borçlu, borcunu zamanında ödemekten kaçınabilir.
Hak edildiği halde alınamayan bir miktar paranın değer kaybını telafi etmek amacıyla paranın asıl sahibine faiz uygulanarak ödenmesi gerektiği durumlarda, asıl alacağa uygulanacak faiz oranının paranın değer kaybını telafi edecek nitelikte olması ve böylece para alacağının enflasyon etkisiyle kaybettiği değerin belli ölçüde karşılanmasını sağlayacak güvencelerin bulunması gerektiği açıktır.
'EKONOMİK KAYBIN OLUŞABİLECEĞİ AÇIK'
Belirli bir süre boyunca yoksun kalınan paranın geri ödenmesi sürecinde, para alacağının değer kaybına uğratılmadan ödenmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, kuralın birinci fıkrasında kanuni faiz ödenmesi gereken hallerde bu ödemenin yıllık yüzde 12 oranı üzerinden gerçekleştirileceği hükmü yer almaktadır.
Bu şartlar altında, hak edildiği halde alınamayan bir miktar paranın ödeneceği tarih itibarıyla geçen süre içinde, hak sahibinin enflasyon etkisiyle makulun ötesinde bir ekonomik kaybının olabileceği net bir şekilde ortadadır.”
Gerekçede, bu nedenle kuralın, Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakları ile Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkına aykırı olduğuna dikkat çekilmiştir.
