Doğu Anadolu’nun sembolü olan inci kefali, iklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle ciddi bir tehdit altına girmiş durumda. Her yıl milyonlarca bireyden oluşan bu balığın göç serüveni giderek zorlaşmaktadır.
Dünyada sadece Van Gölü'nde yaşayan inci kefali, üreme dönemlerinde tatlı sulara göç etmekte, ancak iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle nesli tehlike altındadır.
Ekolojik, ekonomik ve kültürel açıdan bölge halkı için büyük bir öneme sahip olan inci kefali, yaklaşık 20 bin kişinin geçimini sağlamaktadır.
Son yıllarda değişen yağış düzeni; kış yağışlarının kar yerine sağanak şeklinde düşmesi, yer altı ve kaynak sularının yeterince beslenmemesi ve akarsuların debisinin azalması, inci kefalinin üreme göçünü ve yumurtlama alanlarını olumsuz etkiliyor.
Uzmanlar, bu durumun hem ince kefalinin geleceğini hem de balıkçılıkla geçinen binlerce aileyi tehdit ettiğini belirtmektedir.
“Kaynak Sularının Yeterince Beslenememesi”
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, inci kefalinin bölge için son derece değerli bir balık türü olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, inci kefali ekonomisinin bölge için büyük bir öneme sahip olduğunu ifade ederek, “Ancak yaşanan iklimsel ve çevresel değişiklikler, balığın yaşam döngüsünü doğru biçimde etkilemektedir. Havzayı besleyen akarsular, geçmişte özellikle kış aylarında yağan karların toprağa sızmasıyla beslenirdi. Bu sızıntılar, yüzeye kaynak suyu olarak çıkmaktaydı. Ancak son yıllarda yağış rejimi değişti. Kış aylarında düşen kar yağışlarının büyük bir kısmı artık sağanak şeklinde gerçekleşiyor. Bu durum, yeraltı ve kaynak sularının yeterince beslenememesi anlamına geliyor. Bu da akarsuların, eskisi gibi su taşıyamayabileceği demektir” dedi.
“Akarsular Eskisi Gibi Su Taşıyamayacak”
Kısa sürede yoğun bir şekilde düşen yağışların toprak yerine yüzey akışı ile göle ulaştığını ifade eden Alaeddinoğlu, “Su miktarı azaldıkça, inci kefalinin üreme dönemi göçü de olumsuz etkileniyor. Milyonlarca balık dar alanlarda kalıyor ve yumurtlama göçünü gerçekleştirmek her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Ayrıca, Van Gölü'ne dökülen birçok akarsuda küçük çağlayanlar bulunmaktadır ve su miktarı düştüğünde balıkların bu çağlayanları aşması da güçleşiyor” şeklinde konuştu.
“Türün Devamlılığı Tehlikede”
İnci kefali balığının göç yolculuğunu kolaylaştıracak önlemler alınmazsa, bu tür ciddi bir tehdit altına girecektir diyen Alaeddinoğlu, sözlerine şöyle devam etti:
“Üreme, çoğalma ve dolayısıyla türün devamlılığı tehlikeye girecek. Bu durum göldeki balıkçılık faaliyetlerini de doğrudan etkileyecek; insanlar balık tutamaz hale gelecektir. İnci kefaliyle geçimini sağlayan binlerce birey bulunmaktadır. Ayrıca, bu balık diğer et çeşitlerine göre daha ucuz olduğundan milyonlarca insan için temel bir besin kaynağı olma özelliği taşımaktadır. İnci kefalinin azalması büyük bir olumsuzluk yaratacaktır. Bunun yanı sıra inci kefali, bölgede bir kültür ve sağlık kaynağıdır. Bu nedenle havzanın tüm bu unsurlar dikkate alınarak yönetilmesi gerekmektedir.”
