Yasa Dışı POS Kullanımı İncelemede

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız, POS ve benzeri ödeme sistemlerinin bazı sektörlerde kayıtdışı ekonomik faaliyetlerde ve suç gelirlerinin aklanmasında kullanılabileceğini açıkladı. Yıldız, bu suistimallerin önlenmesi amacıyla bankalar tarafından verilen POS cihazlarında kullanım limitlerinin belirlenmesi ve suç gelirinin aklanmasına dair mevzuatın daha katı hale getirilmesinin önemine dikkat çekti.

Dün düzenlenen Finansal İstikrar Komitesi toplantısında, POS ve benzeri sistemlerin amacına aykırı kullanımları üzerine alınabilecek önlemler değerlendirildi.

TÜRMOB Başkanı Yıldız, bu cihazların yasa dışı kullanımına dair alınabilecek tedbirler hakkında bilgi sundu.

Kötü niyetli kişilerin bu sistemleri farklı maksatlarla kullanabileceğini vurgulayan Yıldız, “Bu sistemlerin amacına aykırı kullanımı ile ilgili tedbirler gündemde. POS ve benzeri ödeme sistemleri belirli sektörlerde kayıt dışı ekonomik faaliyetlerde ve suç gelirlerinin aklanmasında kullanılabiliyor. Ödeme sistemlerindeki potansiyel riskler ve suistimallerin önlenmesi için gerekli tedbirler alınması gerektiği açıktır.” dedi.

Yıldız, kuyumculuk, kozmetik ve bakım ürünleri, kuaförlük, gıda marketleri, restoranlar, hazır giyim ve konfeksiyon gibi sektörlerde sıkça üçüncü kişilere ait kredi kartlarının kullanıldığını, bu durumda mal veya hizmetten farklı kişi veya kişilerin yararlanmalarının mümkün olduğunu belirtti.

BEYAN YOLUYLA İSPAT ZOR

Böyle durumların tespitinin güç olduğunu ve yalnızca fiili tespit ya da yoklama yoluyla ortaya konulabileceğini ifade eden Yıldız, devamında şunları ekledi:

“Fiili tespit dışındaki beyan yoluyla ispat oldukça zordur. Çoğu zaman ödeme araçlarıyla fatura ve benzeri belgeler arasında tutarsızlıklar meydana gelmektedir. POS'ta kullanılan kredi kartı ile kartın sahibi farklı olabiliyor. Tutarsız hareketlerin analizi, ödeme sistemlerindeki amacına aykırı kullanımları ortaya çıkarabilir. Ayrıca, sorunlu işlemlerin büyük kısmı özel ve yüksek ödeme limitine sahip 'mail order' yöntemiyle gerçekleştirilmektedir; bunların mal ve hizmet hareketleriyle uyumu incelenmelidir.”

Akaryakıt sektöründe de önemli olan bu durum, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi'nin devreye girmesiyle büyük ölçüde çözüme kavuşmuştur. POS ve benzeri ödeme sistemleri, kara para aklama amacıyla da kullanılabilen bir araç haline gelmiştir.

SUÇ GELİRLERİNİN TESPİTİ İÇİN KRİTİK ADIM

Özellikle yasa dışı kumar, sanal bahis, tefecilik ve dolandırıcılık gibi olaylarda bu sistemlerin yaygın bir şekilde kullanıldığını belirten Yıldız, işe aracılık eden işletmelerin çoğunlukla vergi yükümlülüklerini yerine getirme pahasına suç gelirini aklamaya yardımcı olabildiğini ifade etti. Yıldız, şunları söyledi:

“Suistimallerin önlenmesi adına bankalar tarafından sağlanan POS cihazlarına kullanım kısıtlamaları getirilmesi ve suç gelirinin aklanmasıyla ilgili mevzuatın daha sıkı hale getirilmesi büyük önem taşıyor. Finansal İstikrar Komitesi toplantısında özellikle serbest fonlar ve para piyasasındaki bu tür kullanımların önlenmesine odaklanıldığı anlaşılmaktadır. Komitenin bu konuyu ele alması, yalnızca kayıtdışılığın önlenmesi açısından değil, aynı zamanda finansal istikrarın korunması ve suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.