Havacılıkta Ruh Sağlığı Sorunları: Pilotlar İşten Olma Tehlikesiyle Yüz Yüze

Dünya genelinde, özellikle ABD'de birçok havayolu şirketinde çalışan pilotlar, Reuters'in yürüttüğü bir araştırmaya göre, ruhsal sağlık sorunları yaşadıklarında uçuş lisanslarının iptal edilmesi korkusuyla bu durumu gizlemeyi tercih ediyorlar.

Reuters'in otuzdan fazla pilot ve sağlık uzmanıyla görüşmeleri, bu durumun hem pilotların hem de yolcuların yaşamlarını tehlikeye attığını gözler önüne seriyor.

Görüşülen ABD'li ve uluslararası pilotlar, hafif tedavi edilebilecek sorunlarını bile paylaşmaktan korktuklarını, bu tür bilgilerin ifşa edilmesi durumunda derhal görevden uzaklaştırılabileceklerini ve kariyerlerini tehlikeye atacak uzun ve maliyetli tıbbi incelemelere maruz kalacaklarını belirtiyorlar.

Uzun çalışma saatleri, uykusuzluk ve performans baskısı altında olan pilotlar, şirket içindeki dışlanma korkusuyla terapilerini veya aldıkları ilaçları gizli tutmak zorunda kalıyorlar.

Bu durumun, pilotları intihar düşüncelerine kadar sürükleyebilecek ciddi sorunları tetikleyebileceği ve uçak kazalarına yol açacak pilotaj hatalarına neden olabileceği vurgulanıyor.

2022 yılında meydana gelen dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını sonrasında, akıl sağlığı kötüleşen ABD'li Delta Air Lines pilotu Brian Wittke'nin intiharı, sektörde giderek artan ruhsal sağlık sorunlarının dikkate alınmadığının trajik bir örneği olarak kaydedildi.

Wittke'nin annesiyle yapılan görüşmelerde, 41 yaşında hayatına son veren pilotun uzun bir süre depresyonla mücadele ettiği ve ailesinin önerilerine rağmen mesleğinin sonlanmasından endişe ederek tedavi almaktan kaçındığı ortaya çıktı.

Delta Air Lines, diğer ABD havayolu şirketleri gibi, çalışanlarına gizli bir şekilde danışmanlık hizmeti sunan programlar yürüttüğünü bildirdi. Delta, Wittke'nin ölümü nedeniyle üzüntü duyduklarını ifade ederken, pilotlar arasında ruhsal sağlık sorunları için yardım almaya karşı bir toplumsal baskı olduğunu belirtti.

Birçok sektörde insanlar, işverenlerine veya düzenleyici kuruma bilgi vermeden psikolojik destek alabilirken, havacılık sektöründe daha sıkı kurallar uygulanıyor.

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), tıbbi sertifikalarının sürdürülebilmesi için pilotların, belirli durumlarda altı ayda bir olmak üzere, detaylı fiziksel ve psikolojik testlerden geçmelerini zorunlu kılıyor.

“Yalan Söylemezsen, Uçamazsın”

Kaygı bozukluğu veya depresyonu olduğu bilinen pilotlar işten uzaklaştırılma riskiyle karşı karşıyalar. Bazı pilotlar, kısa süre içerisinde geri dönebilse de, rahatsızlığın derecesine bağlı olarak düzenleyici makamların bir yıldan fazla süren detaylı incelemelerle karşılaşmaları gerekiyor.

FAA sözcüsü, “Akıl sağlığıyla ilgili sorunlar yaşayan pilotların erken dönemde yardım almalarını teşvik ediyoruz; çünkü tedavi edildiğinde bu rahatsızlıklar uçmalarına engel oluşturmuyor” şeklinde açıklama yaptı.

Avrupa, ABD ve Avustralya'da bu baskıyı azaltmak için çeşitli düzenlemeler hayata geçirilse de, 2023 yılına ait bir araştırma, ABD'li ve Kanadalı pilotların yarısından fazlasının işten uzaklaştırılma korkusuyla sağlık desteği almaktan kaçındığını gösteriyor.

Bu durum, pilotlar arasında “Yalan söylemezsen, uçamazsın” ifadesinin yaygınlaşmasına yol açtı.

33 yaşındaki ABD'li pilot Troy Merritt, yaşadığı depresyon ve kaygı bozukluğunun güvenli uçuş kabiliyetini etkilediğini fark ettikten sonra Aralık 2022'de kendi isteğiyle uçuşlara ara verme kararı aldı ve tedaviye başladı.

Ama psikolojik sorunlar nedeniyle hastalık iznine ayrılan pilotların kokpite geri dönüş süreçleri oldukça uzun ve zorlayıcı olabiliyor. Bu pilotların, en az altı ay boyunca düzenli ilaç tedavisi görmesi ve birçok durumda sağlık sigortası tarafından karşılanmayan çeşitli psikolojik ve bilişsel testleri geçmeleri gerekiyor. Merritt, bu sürecin kendisine tahmini olarak 11,000 dolara mal olduğunu belirtti.

Pilotlar ve uzmanlar, tedavi edilmeyen ruhsal sorunların pilotaj hatalarına yol açabileceğini ve bu meseleye ciddiyetle yaklaşılması gerektiğini vurgulayarak yetkililere çağrıda bulunuyorlar.

Alaska Hava Yolları'nın eski pilotu Joseph David Emerson, 2023'teki bir uçuş esnasında görevi olmadığı halde kokpitte seyahat ederken uçağın motorlarını kapatma girişiminde bulunmuş ve uçuş ekibine müdahale etmekten dolayı hapse atılmıştı. Mahkeme tutanaklarına göre, Emerson, polise verdiği ifadede bir sinir krizi geçirdiğini ve sanrı yaşamasına neden olan mantar tükettiğini belirtmişti.