Diyarbakır'da bir araya gelen Güneydoğu'daki fıstık üreticileri, sorunlarını dile getirdi.
Bölgedeki üreticileri temsil eden Diyarbakır Fıstık Üreticileri Birliği Başkanı Celalettin Birtane, dünya genelinde fıstık üretiminin yüzde 95'inin ABD, İran ve Türkiye tarafından gerçekleştirildiğini, Türkiye'deki üretimin ise yüzde 95'inin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yapıldığını belirterek şunları ifade etti:
“Resmi verilere göre, dünyada fıstık üretiminin yüzde 95'i üç ülkede (ABD, İran ve Türkiye) gerçekleşmektedir. ABD, üretimin yüzde 60'ını, Türkiye ve İran ise her biri yüzde 20 oranında üretim sağlamaktadır.”
Türkiye'de fıstık üretiminin yüzde 95'inin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yapıldığını vurgulayan Birtane, fıstık tarımının bölge için stratejik bir alan olduğunu ifade etti. Bu tarımsal faaliyet, sıcaklık ve kuraklık gibi iklim unsurlarına dayanıklılığı nedeniyle de büyük önem taşımaktadır.”
'Stratejik Ürün Kapsamına Alınmalı'
Birtane, fıstığın hem ekonomik hem de çevresel koşullar açısından kritik bir ürün olduğuna dikkat çekerek, artan kuraklık nedeniyle taleplerini şu şekilde sıraladı:
“1- Antep ve Siirt fıstık çeşitlerinin Türkiye ve bölgemiz için stratejik ürün kapsamına alınması,
2- Fıstık tarımına dayalı sanayinin gelişmesi için lisanslı depoculuğun desteklenmesi,
3- İhracat payının dünya genelinde arttırılması için gerekli tanıtımların yapılması,
4- Yeni kurulan ve kurulacak fıstık bahçelerinin yıllık bakım, budama, ilaçlama, gübreleme ve toprak işleme gibi maliyetlerine karşı uzun vadeli faizsiz kredi imkânlarının sağlanması,
5- Fıstık yetiştiriciliği yapmak isteyen çiftçilere ücretsiz fıstık çöğürü (aşısız fidan) dağıtımının yapılması,
6- AR-GE ve yetiştiriciliğe dair her türlü eğitim çalışmalarının artırılarak devam ettirilmesi.”
Ayrıca, ekonomik kalkınmanın toplumsal barış, demokrasi ve adalet ile doğrudan ilişkili olduğunu vurgulayan Birtane, TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmalarını desteklediklerini belirtti.
'Kardeşim Neyin İthal Edeceksin?'
Siirt Fıstık Üreticileri Birliği Başkanı Şuayip Aslan, İran'dan yapılan fıstık ithalatının üreticileri büyük zorluklarla karşı karşıya bıraktığını iddia etti. İran'da ambargo nedeniyle bekletilen ve aflatoksin riski taşıyan fıstıkların Türkiye'ye getirildiğini söyleyen Aslan, şu sözlere yer verdi:
“Üreticinin kurtuluşunu beklediği anda bu fıstıkları ithal edeceğiz. Kardeşim, neyi ithal edeceksin? İran'dan hastalıklı fıstık geliyor. Ambargo nedeniyle 7 yıl bekleyen bu fıstıklar, Avrupa’da tüketilmiyor ve bizde satılıyor. Bu durum üreticileri büyük zarara uğratıyor.”
“İlk hasatta fıstık fiyatı 100 liraya çıktı. Herkes sevindi, ama ertesi gün 600 liraya satan fıstık, ithalat gündeme geldiği için 480 liraya düştü. Tek bir günde üretici 120 lira zarar etti.”
'Taban Gübre Geçen Sene 800 TL'ydi, Şimdi 1850 TL'
“Her şey ithalatla olmuyor; üretmemiz lazım. Bizim gübremiz, mazotumuz neden ucuz değil? Tabii ki ucuza veremem. Geçen sene 800 TL olan bir torba taban gübresi, şu an 1850 TL. Yani yüzde 100'ün üstünde bir artış var. Fıstık geçen sene 400 TL iken bu sene 600 TL’ye yükseldi. Kaliteli fıstık taşımalarını, eğer bizim verdiğimiz fiyata gidebiliyorsan, al ya kardeşim.”
“Ancak gidip hastalıklı fıstıkları getirecekler; sonra ‘Siirt’ veya ‘Antep’ diye satacaklar. Bu üretim süreci bizleri büyük ölçüde mağdur ediyor. İthalata yönelik bir yönelimde bulunmalı ve üretimi desteklemeliyiz.”
