O Zengin Bütçede Vatandaş Yok

Nisanur Yıldırım / Nefes

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye’nin kişi başına düşen milli gelirinin 17 bin 748 dolar seviyesine ulaştığını ifade etse de, toplumun önemli bir kısmı bu yıl yüzde 20’den fazla zam alamayacak. 18.2 milyon insan devletten sosyal yardım alırken, 43 milyon kişi ise bankalara borçlu durumda. Kamuoyu, “Zenginleşen kim?” sorusuna yanıt arıyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Genel Kurulu’nda 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi sunumunu yaptı. Yılmaz, yıl sonunda kişi başına düşen milli gelirin 17 bin 748 dolara ulaşmasını beklediklerini aktardı.

“2026 En Kritik Yıl”

2024’te milli gelirin 15 bin doları geçtiğini, 2025’in üçüncü çeyreğinde ise 17 bin dolar seviyesine çıktığını belirten Yılmaz, “Yıl sonu tahminimiz 17 bin 748 dolar. 2025 yılı itibarıyla, kişi başına milli gelirimizin bu seviyelere ulaşmasıyla birlikte ülkemiz Dünya Bankası’nın belirlediği yüksek gelir grubuna ilk kez girecektir.” ifadesini kullandı.

Yılmaz, 2026 yılı bütçesinin yüksek gelir hedefini destekleyen bir anlayışla hazırlandığına dikkat çekti. “2026 yılı, Orta Vadeli Programımızın (OVP) en kritik yılıdır. Çünkü 2026, atılan adımların sonuçlarının görüleceği ve reformlarımızın meyve vereceği bir eşik yılı olacak.” dedi. Yılmaz, “Bölgesel krizler, küresel gerilimler ve ekonomik dalgalanmalar çerçevesinde, ülkemizi daha dirençli ve rekabetçi bir yapıya kavuşturmalıyız. Bu sebeple 2026 yılı, hem OVP’mizin kritik yılı hem de yapısal dönüşüm hamlelerinin hızlandırılacağı bir yıl olacak.” şeklinde konuştu.

İşçi, Memur, Emekli Geçim Derdiyle Yüz Yüze

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın anlattığı bütçede en büyük payı dolaylı vergiler almaktadır. Vatandaşın ödediği vergiler, bütçenin yüzde 61.7’sini oluştururken, vergi gelirlerinin 10 trilyon lirası dolaylı vergilerden gelmektedir. Öte yandan, vatandaşın geçim sorunları farklı bir tablo sergiliyor. Hükümet, milyonlarca sabit ücretliye 2026 yılı için belirlenen yüzde 16’lık hedef enflasyonu dikkate alarak zam yapmaya hazırlanıyor. Asgari ücrete yapılması beklenen zam oranları kulislerde yüzde 20-25 civarlarında. Bu durumda asgari ücretin 26 bin 525 TL ile 27 bin 630 TL arasında olması muhtemel. Türk-İş’in verilerine göre, kasımda açlık sınırı 29 bin 828 TL, yoksulluk sınırı ise 97 bin 159 TL’ye ulaşmış durumda. Dolayısıyla asgari ücret zammı, açlık sınırının altında kalacaktır. Ayrıca memur ve memur emeklilerine yapılması beklenen zammın da yüzde 18-20 oranında olması öngörülmekte. İşçi, memur ve emeklinin zoraki olarak aldığı maaşlar, Türkiye’nin zenginleştiği yönündeki iddiaları sorgulatıyor.

Kimin Serveti Büyüyor?

İktidar, Türkiye’nin zenginleştiğini savunsa da, 4.5 milyon hane sosyal yardım alarak yaşam mücadelesi veriyor. TÜİK’in dört kişilik hane hesabıyla, sosyal yardıma muhtaç kişi sayısı 18 milyon 298 bin 736’ya ulaştı. Bunun yanı sıra, vatandaşların bankalara olan borçları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 49 artarak 5 trilyon 300 milyar TL’ye yaklaştı. Bireysel kredi borcu olan kişi sayısı son bir yıl içinde 1.8 milyon artarak 43 milyon oldu. Yılın 11 ayında bireysel kredi veya kredi kartı borcundan yasal takibe alınanların sayısı yüzde 20 artış göstererek 1 milyon 810 bin kişiye ulaştı.

2.7 Trilyon Faize Gidiyor

Merkezi yönetim bütçesinin, geçen yıla göre yüzde 28 artışla 18 trilyon 928 milyar TL olması öngörülmekte. 2026 yılı için faiz giderlerinin 2 trilyon 741 milyar TL olması bekleniyor. Bu miktar, aynı zamanda 2026 yılında 2.7 trilyon liralık bütçe açığına karşılık gelmektedir. Ayrıca, 2026 yılında 3 trilyon 597 milyar TL tutarında vergi harcaması öngörülmekte. Başka bir deyişle, bu tutar vergi gelirinden feragat anlamına geliyor. Teklife göre, 2026’da toplam bütçe geliri olan 16 trilyon 216 milyar TL’nin yüzde 22’si oranında vergi gelirinden vazgeçilecek.

2026 Bütçesinde Neler Var

➜ Gelir Vergisi 3.5 trilyon
➜ Kurumlar Vergisi 1.7 trilyon
➜ MTV 138.3 milyar
➜ KDV 3.5 trilyon
➜ ÖTV Geliri 2.5 trilyon
➜ Damga Vergisi 313.3 milyar
➜ Gümrük Vergileri 402.6 milyar
➜ Şans Oyunları Vergisi 67.1 milyar
➜ Harçlar 459.5 milyar
➜ Para Cezaları 388.9 milyar
➜ Alkollü İçkilerden 191.6 milyar