Haber – Fotoğraflar: Selahattin Sönmez / Nefes
CHP Adana Milletvekili Orhan Sümer, TBMM Genel Kurulu'nda 2026 yılı Ticaret Bakanlığı bütçesi üzerine yaptığı konuşmada, esnafın maruz kaldığı ekonomik sıkıntıları dikkat çekici örneklerle dile getirdi.
Elinde yazar kasa ve “Kiralık – Kapalı” yazılı iş yeri fotoğrafını tutarak konuşan Sümer, “Esnafın ekmek teknesine kilidi siz vurdunuz” şeklinde iktidara şiddetli eleştirilerde bulundu.
Sümer'in konuşmasının bazı bölümleri şöyle ifade edildi:
“Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2026 yılı Ticaret Bakanlığı bütçesi hakkında söz almış bulunmaktayım. Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.
Sayın Bakan, burada, pankartta 2002 yılından itibaren yaklaşık 2 milyon esnafın son on ayda 83.300'ünün iş yerini kapatmak zorunda kaldığını, UYAP verilerine göre 2025 yılında 25 milyona yakın iflas dosyasının bulunduğunu ifadenizde bulmalısınız. Kredi kartı ve kredi borçları 261 milyar seviyelerine yükseldi; esnaf borç batağında. Bunu dikkate alır mısınız, diye getiriyorum; dikkatinize sunuyorum.
Adana, Ankara, İstanbul ve İç Anadolu'nun birçok noktasında, gittiğiniz her yerde bir iş yerini kapatmak zorunda kalmış esnafla karşılaşmak kaçınılmaz.
Ticaret Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçesi, iktidarın esnafı unuttuğunu ve belli sermaye sahipleri haricinde kimseyi düşünmediğini açıkça gözler önüne seriyor. Sayın Bakan, lütfen dikkat edin. Size ticaretle meşgul olan Adanalı bir hemşehrimden gelen mektuptan bir alıntı yapacağım; bu mektuptan eminim ki tüm milletvekillerimize her ilden benzerleri geliyordur:
'Sayın Vekilim, yirmi yedi yıldır aynı dükkânda ekmek parası kazanıyorum, günlük cirom ise 3 ile 4 bin lira arasında, bunların yarısı veresiye. Bu ayki 3 faturamın toplamı 29 bin lira, dükkân kirasını saymıyorum bile, devletten teşvik falan istemiyorum, batmayayım yeter.'
Sayın Bakanım, burada esnafın gönderdiği faturalar mevcut, bunların hepsini not alabilirsiniz ama her ay yüksek faturalarını ödemek zorunda kalan esnafımızın durumu ortada. Hazırladığınız bütçede bu duruma bir çözüm var mı? Cevap hayır.
Türkiye, ticaret tarihinin en düşük seviyesine yaklaşırken, küçük esnaf kepenk kapatmaya devam ediyor ve siz hâlâ 'istikrar' diyorsunuz. Perakende fiyatlar rekor düzeye ulaştı; bazı şehirlerde bir kilo kıyma neredeyse asgari ücretin yüzde 10'una denk geliyor.
Tedarik zinciri krizde, KOBİ'ler çek ödeyemiyor ve iflaslar son on yılın zirvesine çıktı. Ancak Ticaret Bakanlığı'nın önceliği, ihracat görünümünü iyileştirmek ve ekonomik başarıyı rakamlarla oynamak. Sayın Bakan, bunu geçmişte pek çok kez hatırladım, bu yöntemleri iktidarları salladı.
Esnafa saygı duymadığımızı asla söyleyemeyiz. (CHP sıralarından alkışlar) Esnaf yazar kasasını bile saklayamıyor, durumu o kadar zor ki kasasını hurdacıya vermek zorunda kalıyor; işte ekonominin ve ticaretin çektiği sıkıntılar.
Değerli milletvekilleri, yedi yıldır Ticaret Bakanlığı bütçesi üzerine konuşuyorum. Sürekli Bakanlığın bütçesindeki rakamları, yerine getirilmeyen vaatleri, ticaret hacminin gerilemesini, İsrail ile yapılan ticaret hacmini buradan ifade ettim.
AKP iktidarı bildiğini okumaya devam ediyor ve sizlere göstermek istediğim basit bir ekonomik gerçek var. Burada geçmişteki tüm iktidarların durumu mevcut, AKP'nin durumu ise ortada; 2002 yılında Türkiye'deki ortalama kira bedeli 120 liraydı.
AKP iktidarında ne oldu? En kötü dönem 20 bin lira. (CHP sıralarından alkışlar) 2002'de ortalama akaryakıt fiyatı 1 lira 62 kuruştu; şimdi 57 lira 63 kuruş. 2002'de çeyrek altın fiyatı 26 lirayken, şimdi 9.500 lira.
Şimdi sormak istiyorum: Bu basit matematikle hangi esnaf, hangi tüccar ayakta kalabilir? Sayın Bakan, geçen yıl bu kilidi göstermiştim, “Esnafın ekmek teknesine kilit vurdunuz” demiştim.
Bu kilidi kırmak için adımlar atmanız gerekiyor ama maalesef bunu gerçekleştiremiyorsunuz. AKP'nin kapısına kilit vurduğuna, anahtarın ise ancak Cumhuriyet Halk Partisi iktidarında gerçekleşeceğine söz veriyorum; Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.”
