'Antalya'nın akciğeri' olarak tanımlanan, yaklaşık 25 bin zeytin ağacının bulunduğu 2 milyon 630 bin metrekarelik bir zeytinlik alanı koruma altına alan Antalya Ticaret Borsası (ATB), son 15 yıldır bu alanda zeytin ve zeytinyağı üretiminin yanı sıra, Antalya'ya özgü tavşan yüreği zeytini ve zeytinyağı ile ilgili kayda değer çalışmalar yürütmüştür.
ATB Başkanı Ali Çandır ve ekibi, 2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan 'Antalya Tavşan Yüreği' adıyla bu zeytin türü için coğrafi işaret tescili almayı başardı.
YAĞ, İSPANYA'DA ANALİZ EDİLDİ
2021 yılında Antalya'ya özgü tavşan yüreği zeytininin yağının, İspanya'nın Cordoba Üniversitesi'nde analiz edilmesi yapılmıştır. Analiz sonucunda, tavşan yüreği zeytinyağındaki oleokantal oranının, dünya genelindeki zeytinyağı türleri arasında en yüksek orana sahip olduğu tespit edilmiştir.
ZEYTİN ÜRETİMİNDE DÜŞÜŞ
Bu yılki zeytin ve zeytinyağı sezonunu değerlendiren ATB Başkanı Ali Çandır, zeytin üretiminde rekolte açısından yaklaşık yüzde 30-35 oranında bir düşüş yaşandığını ifade etti. Çandır, “Zeytin tanelerinin küçüklüğü ve iklimsel etkenler nedeniyle yağ veriminde de bir azalma söz konusu. İklim değişiklikleri, aşırı sıcak hava ve yağmurun geç gelmesi bu düşüşü etkiledi. Şu anda Antalya genelinde 50 bin ton kadar zeytin hasadı olması bekleniyor. Bu zeytinlerin hem sofralık hem de yağlık olarak satılması planlanıyor” dedi.
ZEYTİNYAĞI FİYATLARI
Bu yıl normal zeytinyağının litre toptan satış fiyatının 230-250 TL civarında olduğunu belirten Ali Çandır, “Bu durumda perakende fiyatı yaklaşık 350-400 lira seviyelerine çıkıyor. Antalya'nın coğrafi işaret tescili aldığı tavşan yüreği zeytini, sofralık olmasının yanı sıra, bu üründen yağ da elde edilmekte. Diğer zeytin cinslerinden yaklaşık 5 kilogramda 1 litre yağ alınırken, bu türden 14 kilogramda sadece 1 litre yağ elde ediliyor” şeklinde konuştu.
SINIRLI MİKTARDA ÜRETİM
Ali Çandır, 2021 yılında İspanya Cordoba Üniversitesi'nde tavşan yüreği zeytinyağının analizinin yapıldığını belirterek, “İçeriğindeki polifenol oranı diğer yağlara kıyasla 3-4 kat daha fazladır. Analiz sonucu, tavşan yüreği zeytinyağındaki oleokantal oranının, dünya zeytinyağı türleri arasında en yüksek seviyeye sahip olduğu ortaya konuldu. Bilim insanları, bu özelliklerin kanser önleyici etkisi olduğunu ifade ediyorlar. Bu yıl tavşan yüreği zeytininin sınırlı miktarda zeytinyağı sıkımını gerçekleştirdik. Üretim miktarı kısıtlı olduğundan, kalitesi ve sağlıklı nitelikleri nedeniyle fiyatı da farklılık gösteriyor. Bu yıl litresi 1500 TL seviyesinde satışa sunulmakta” dedi.
İLAÇ GİBİ ZEYTİNYAĞI
Öte yandan, tavşan yüreği zeytinyağının analiz sürecinde yer alan Ankara Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mücahit Taha Özkaya, o dönemki değerlendirmesinde şunları aktardı:
“Tavşan yüreği ve beylik zeytin çeşitleri ile kara zeytin tipinin özenle üretilmiş natürel sızma zeytinyağı, bazı önemli minör bileşenler açısından, iki sezon boyunca farklı lokasyonlardan alınan numunelerle test edilmiştir.
Bu çalışmayla tavşan yüreği zeytin çeşidi için daha önce yürüttüğümüz projede doğrulanan oleokantal seviyesi, yüksek zeytin çeşidi olarak verilmiştir. 191 mg/kg gibi oldukça yüksek bir oleokantal seviyesine sahip tavşan yüreği zeytininden üretilen kusursuz natürel sızma zeytinyağı, ilaç benzeri etkilere sahiptir. Antalya bu fırsatı değerlendirmelidir.”
