AKP 7.6 Milyon Hayvan İthalatı Gerçekleştirdi

YURDAGÜL UYGUN / NEFES

Türkiye’de yeterli destek alamayan çiftçiler, zorlu günler yaşamaya devam ederken, 15 yıl önce başlayan canlı hayvan ve kırmızı et ithalatı da sürmekte. Bu süreçte, en yüksek ithalat yapan bakanlar Ahmet Eşref Fakıbaba ve İbrahim Yumaklı olarak öne çıkıyor.

Yerli besicinin aldığı desteklerin yetersizliği nedeniyle hayvancılıktan uzaklaştığı bir dönemde, hükümet kaynaklarını yerli üreticiler yerine yabancı pazarlara yönlendirmiş durumda. 2000’lerin başında, Türkiye'nin kırmızı et ve canlı hayvan ihraç eden bir ülke olması beklenirken, 2010 yılından itibaren net bir biçimde ithalata geçiş yaşandı. AKP iktidarından önceki Anasol hükümetinin Tarım ve Köy İşleri Bakanı Hüsnü Yusuf Gökalp döneminde yurtdışından sadece 2.990 baş canlı hayvan getirilmişti.

Son 15 yıl içinde Türkiye’nin 2025 yılı itibarıyla toplam canlı hayvan ve kırmızı et ithalatı, 13 milyar 381 milyon liraya ulaştı. Bu süreçte, 7 milyon 643 bin 730’u büyükbaş, 3 milyon 243 bin 824’ü küçükbaş olmak üzere toplam 10 milyon 887 bin 554 baş canlı hayvan ithalatına 10 milyar 809 milyon lira ödendi. Kırmızı et ithalatı ise 469 bin 211 tona çıkarak, 2 milyar 572 milyon liraya yükseldi. Bu süreçte Tarım Bakanı değişiklik gösterirken, Tarım Yazarı Gazi Kutlu'nun hesaplamalarına göre, en fazla canlı hayvan ithalatı gerçekleştiren bakan Ahmet Eşref Fakıbaba oldu. Fakıbaba’nın günlük canlı et ithalatı 3.523 iken, görev süresi boyunca günlük ortalama en fazla ithalat yapan ikinci bakan 1.763 ile İbrahim Yumaklı oldu.

Yerli Üretimin Payı Azalıyor

2018-2022 döneminde görev yapan Bekir Pakdemirli, toplam 2 milyon başla en çok canlı hayvan ithalatı yapan bakan unvanını aldı. 2023’ten beri Tarım ve Orman Bakanı olarak görev yapan İbrahim Yumaklı, 1 milyon 630 bin baş canlı hayvan ithalatıyla ikinci sırada yer alırken, 1 milyon 412 bin başla Mehdi Eker üçüncü sırada yer aldı.

Üretimin Yüzde 85'i Yerli

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin kırmızı et üretiminde yaklaşık yüzde 90-93 oranında kendine yeter durumda olduğunu savunsa da gerçekler pek farklı görünmüyor. 2024 yılı toplam kırmızı et üretiminin 2 milyon 105 bin 895 ton olması beklenirken, ithal edilen et miktarının üretime oranı yüzde 3.8. Ancak Bakan'ın hesaplarına göre, ithal edilen canlı hayvanlardan elde edilen etler de yerli üretime dahil ediliyor. Gazi Kutlu, 2024 yılında 373 bin 129 baş canlı hayvan ithal edildiğini belirterek, “Bu hayvanların tahmini 180-200 bin ton arasında et ürettiği kabul edilirse, Türkiye’nin et ihtiyacının yüzde 10’dan fazlasının ithal edildiği ortaya çıkıyor. Kırmızı et ithalatı da katıldığında, karşılama oranı yüzde 85’e düşüyor. Yani Türkiye’nin kırmızı et üretiminin yüzde 15’i ithalatla karşılanıyor” dedi.