AKP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Şen, AKP Grup Başkanvekili Abdülhamit Gül ve Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun faaliyetlerine dair hazırlanan 60 sayfalık raporu TBMM Genel Sekreterliği'ne teslim etti.
Raporda; Türkiye'nin son yıllarda terör, toplumsal kutuplaşma ve dış kaynaklı tehditlerle karşılaştığına vurgu yapılarak, bu süreçte Meclis çatısı altında oluşturulan komisyon aracılığıyla istişareye dayalı bir mekanizmaya gereksinim duyulduğu belirtildi.
Komisyonun yetki alanına ve iktidar partisinin meseleye bakış açısına ilişkin sınırların da yer aldığı raporda, şu ifadeler dikkat çekti:
“Kimimizin Güneydoğu, kimimizin Kürt, kimimizin terör sorunu dediği olay, Türkiye'nin bir gerçeğidir. Partimiz, bu sorunun toplum hayatımızda yarattığı olumsuzlukların farkında olarak, bölge halkının mutluluğunu, refahını, hak ve özgürlüklerini gözeten, Türkiye'nin bütünlüğü ve üniter devlet yapısıyla birlikte bölgeyi tehdit eden terörün önlenmesinde eksiklik yaratmayacak ş şekilde; kalıcı, tüm toplumun duyarlılıklarına saygılı, etkili ve köklü çözümler üretecek bir politika izleyecektir.”
Kayıt Altına Alınmalı
Raporda, PKK'nin hem ülke içinde hem de ülke dışındaki uzantılarıyla beraber tasfiye sürecine dair şu noktalar yer aldı:
“Örgütün illegal ideolojik ve finansal yapılanmalarıyla birlikte yurt içindeki ve yurt dışındaki tüm birimlerinin silah bırakması ve tasfiye sürecinin somut, ölçülebilir ve teyit edilebilir şekilde kayıt altına alınması gerekmektedir.”
Bu tespit ve teyidin, sahadan gelen veriler, kurumsal raporlamalar ve ulusal güvenlik değerlendirmeleri ile bütüncül bir mekanizma içinde gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edildi. Aşamanın tamamlanmasının ardından ise, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından geçici bir kanunun hazırlanması gerektiği belirtildi.
Düzenlemenin kapsamının sınırlı ve hukuki güvenlik ilkesine riayet edilerek yapılması gerektiği vurgulandı. Kanun hazırlık sürecinde, ilgili tüm kurumların görüşlerinin alınması ve sahaya ilişkin verilerin, hukuki risk analizlerinin dikkatlice değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Such that, the law would become coherent in theory and practical applicability.
Raporda, sürecin her aşamasının ilgili kurumlar tarafından denetleneceği ve “Böylece süreçteki tüm gelişmeler şeffaf bir şekilde izlenebilecektir.” denildi.
İlk Yaklaşım Vurgusu
Raporda, “Hukuki Düzlem: Müstakil ve Geçici Kanun” başlığı altında sürecin bundan sonra nasıl ilerleyeceğine dair detaylar sunuldu. “İlk aşamanın terör örgütünün tasfiye sürecinin tespiti ve teyidi ile kesinleştirileceği, eski düzenlemelerin yenilenmesi, bazı maddelerin eklenmesi ya da bazı hükümlerinin genelleştirilmesi yerine, yeni tanımlamalar içeren müstakil bir kanunun hazırlanması en doğru ve hukuken en gerçekçi yaklaşım olacaktır.” ifadeleri kullanıldı.
Raporda, terör ve şiddetin sona ermesi sonrası döneme dair normatif yapı oluşturulması için görüşler de yer aldı:
“İlk yaklaşım, mevcut mevzuatın taranması ve uyumlaştırılması temeline dayanır. Bu bağlamda Terörle Mücadele Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun başta olmak üzere tüm düzenlemelerin gözden geçirilmesi mümkün olacaktır.”
Fakat, genel ve sürekli yürürlükte olan kanunlara belirli bir terör örgütüne dair maddeler eklenmesinin uygulamada çelişkilere yol açabileceği belirtilerek, mevzuat uyumlaştırmasının olası yüksek hukuksal risk taşıdığı vurgulandı.
Müstakil Bir Kanun Hazırlanması Önemli
Bu nedenle, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi sürecinin hukuk devleti ilkeleriyle uyumlu bir şekilde yürütülmesi için müstakil bir kanunun hazırlanması gerektiği ifade edildi.
Hazırlanacak kanunun yalnızca temel ilkeleri belirlememesi, izleme ve doğrulamaya dair mekanizmalar, kapsam ve sınırlar, usul hükümleri, denetimli serbestlik uygulamaları ve idari makamların görevlerini kapsamlı bir şekilde düzenlemesi gerektiği bildirildi.
Müstakil kanunun kapsamı belirlenirken, uygulamanın yalnızca varlığı tespit edilen ve doğrulanan terör örgütleri için geçerli olduğu vurgulandı. Bu tespitlerin ise devletin en üst güvenlik organları vasıtasıyla gerçekleştirilmesi gerektiği belirtildi.
Gerekli Olduğunda Temel Kanunlarda Değişiklik Yapılabilir
Gerekli olduğu takdirde temel kanunlarda değişiklik yapılmasının da mümkün olduğu raporda yer aldı:
“Modern hukuk düzeninin karmaşık yapısı nedeniyle, böyle bir çerçeve kanununun varlığı, uygulama sürecinde temel kanunlarda değişiklik yapılmayacağı anlamına gelmez. Mevcut ihtiyaçlar doğrultusunda Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve diğer mevzuatlarda sınırlı ve yalnızca terörün ortadan kaldırılmasına yönelik düzenlemeler yapılması gerekebilir.”
Bu düzenlemeler, çerçeve kanunda yer alan ilkelerden örgütün varlığının sona erdiğine dair tespit ve doğrulama kararlarından bağımsız olmayacak. Bu nedenle, temel mevzuatta yapılacak değişikliklerin müstakil kanunun hukuki mantığına uygun şekilde ve geçici olarak olması amaçlanmaktadır.
Hukuki Sınırlar İçinde Kalan Her Türlü Eleştiri Korunmalı
Raporda, terör örgütünün tasfiyesi sonrası demokratikleşme sürecine dair şu değerlendirmeler yer aldı:
“Bu demokratik dönüşümün temel unsurlarından biri hukukun üstünlüğü çerçevesinde ifade ve örgütlenme özgürlüğünün güçlendirilmesidir. Şiddet çağrısı, nefret söylemi ve terör propagandasına karşı etkin mücadele sürdürülürken; hukuki sınırlar içinde kalan her türlü eleştiri, itiraz ve talep demokratik yaşamın ayrılmaz parçası olarak korunmalıdır.”
Bu çerçevede; siyasi kültürün daha demokratik olması adına, Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu gibi mevzuatların gözden geçileceği ifade edildi.
Yasal düzenlemelerin etkin bir şekilde hukuka ve demokratik normlara tabi olarak uygulanması için idari uygulamaların sistematik bir şekilde denetlenmesi gerektiği belirtildi.
MHP'den İlk Yorum
MHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Feti Yıldız, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, AK Parti'nin raporundan bir bölümü alıntılayarak değerlendirmelerde bulundu:
“AK Parti raporunun teyit mekanizması bölümü, Milliyetçi Hareket Partisi'nin raporunda belirtilen teyit ile tam bir paralellik taşımaktadır.”
'İlkesel Eşik: Tespit ve Teyit Mekanizması'
Terör örgütünün silah bırakmasının ve kendini tasfiye ettiğinin, varlığının sona erdiğinin devlet tarafından tespit ve teyit edilmesi sürecin kritik bir noktasıdır. Bu an, sahada bir fiil değişikliğinin kaydı değil, hukuki işlemler için bir başlangıçtır. Tespit ve teyit olmadan hiçbir ileri aşamaya geçilmemelidir.
Tespit ve teyit anı, hem ilgili kurumlar hem de hukukun yeni bir dönemi olarak değerlendirilmektedir. Bu aşamada devlet kurumları, silahlı örgüt tehdidinin sona erdiğini kayda geçirirken, yeni bir hukuk ve politika çerçevesini yürürlüğe koyma imkanı bulacaktır.
Tespit ve teyit sürecinin, devletin güvenlik kurumları arasında sağlanacak koordinasyonla, objektif ölçütler üzerinden yapılması gerektiği ifade edildi. Ayrıca, bu süreç boyunca uygulanacak yöntemlerin şeffaf olması gerektiği vurgulandı.
Son olarak, tespit ve teyit kararının alınmasının yalnızca devletin güvenlik ve yasal yetkisi çerçevesinde şeffaf bir mutabakat sonucunda olacağı kaydedildi. Bu çerçeve toplumun güven duygusunu pekiştirirken, ileride oluşabilecek hukuki ve toplumsal tartışmaların da önünü kapatacaktır.
