13 Milyon Emekli Zor Durumda

YURDAGÜL UYGUN / NEFES

Yüksek enflasyon ve düşen maaşlar emeklileri en ağır şekilde etkiliyor. En düşük emekli maaşı olan 16.881 lira ile yaşamaya çalışmak zorunda kalan emekliler, açlık sınırının altında bir yaşam sürmeye çalışıyor. Geçim sıkıntısı o denli büyüdü ki emekli, dul ve yetimlerin sosyal yardımlar olmadan hayatlarını idame ettirmeleri imkânsız hale geldi.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) sosyal koruma istatistiklerine göre, 2024 yılında sosyal koruma yardımı alan emekli, dul-yetim ve engelli sayısı, bir önceki yıla göre yüzde 3.5 artarak 17.4 milyon kişi oldu. Emekli maaşı alanların sayısı ise 2024'te, bir önceki yıla göre yüzde 4 artışla 12.9 milyona yükseldi.

Devletin sosyal koruma yardımları 2024'te 2023'e göre yaklaşık yüzde 98 artarak 2.6 trilyon liradan 4.8 trilyon liraya ulaşırken, emeklilerin sosyal koruma yardımlarından aldığı pay da artış göstererek yüzde 44'ten yüzde 46'ya yükseldi. 2023'te emeklilere 1.1 trilyon lira sosyal yardım sağlanmışken, 2024'te bu rakam 2.2 trilyon liraya çıktı. Sosyal koruma yardımlarının yüzde 62.5'i nakit olarak verilirken, en büyük payı emeklilere ve yaşlılara yapılan yardımlar aldı; bu oran yüzde 75 olarak belirlendi. Dul ve yetim yardımları ise yüzde 16.1 payla ikinci sırada yer aldı.

SAĞLIK YARDIMLARI İKİNCİ SIRADA

Sosyal koruma yardımları arasında en yüksek ikinci ödeme sağlık alanına yapıldı. Toplam yardımların yüzde 30.8'ini oluşturan hastalık ve sağlık bakımı için 1.5 trilyon lira harcama yapıldı. Bir yıldaki artış oranı yüzde 89 olarak gerçekleşti. Sosyal koruma kapsamında dul ve yetimlere 501.4 milyar lira, aile ve çocuklara ise 309.8 milyar lira harcandı. 2024'te sosyal koruma yardımları, gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 10.9'unu oluşturdu; ihtiyaç grupları arasında emekliler en yüksek paya sahip olarak yüzde 5.1 ile öne çıktı.

18.3 Milyon Vatandaş Sosyal Yardım Alıyor

Türkiye'de 2024 yılında sosyal koruma kapsamında maaş yardımı alan kişilerin sayısı 18.3 milyona ulaştı; bunlardan 12.9 milyonu emeklilerden oluşuyor. Dul ve yetim maaşı alanların sayısı 4.2 milyon, engelli maaşı alanların sayısı ise 851 olarak kaydedildi. 2024'te ayni yardım tutarı 1.8 trilyon lira olurken, nakdi yardımlar 3 trilyon lirayı buldu; ayni yardımların yüzde 82'si hastalık ve sağlık bakımlarına gitti. Sosyal koruma yardımlarının yüzde 11.3'ü ise şartlı olarak verildi.