ABD yönetimi, İsrail'in tahrip ettiği Gazze'yi yüksek teknolojiyi temel alan, lüks bir kıyı metropolüne dönüştürme amacını güden “Project Sunrise” (Gün Doğumu Projesi) adını taşıyan detaylı bir planı uluslararası hükümetler ve yatırımcılara tanıttı.
Wall Street Journal’ın eriştiği plan taslağına göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından yönetilen bir ekip, Gazze’nin enkaza dönüşmüş alanını “geleceğin şehrine” kazandırma hedefiyle bu projeyi geliştirdi.
Habere göre ABD, bu planı Türkiye de dahil olmak üzere, potansiyel bağışçı ülkelerin dikkatine sundu.
32 sayfalık bir PowerPoint sunumu içerisinde yer alan projede, sahil boyunca yüksek binaların, hızlı tren yollarının ve yapay zeka destekli “akıllı şehir” altyapısının inşası öngörülüyor.
Maliyeti 112 Milyar Dolar
Taslağa göre, projenin 10 yıllık toplam maliyeti 112,1 milyar dolar olarak hesap edilmekte. ABD, bu süre zarfında yaklaşık 60 milyar dolarlık hibe ve borç garantisi ile projeye “öncü ülke” olarak finansal destek sağlamayı planlıyor.
Söz konusu miktarın toplam maliyetin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geldiği belirtiliyor. Dünya Bankası’nın projeye finansman desteği sağlaması da gündemde.
Asıl Soru: Filistinliler Nerede Yaşayacak?
ABD’li yetkililer, planın hangi ülkelerin ya da şirketlerin yatırımlarıyla destekleneceğine dair kesin bilgiler sunmadığını vurguluyor. Ayrıca, Gazze’de yerinden edilmiş olan yaklaşık 2 milyon Filistinlinin inşaat süresince nerede barınacağı da belirtmiyor.
Planın ikinci sayfasında kalın ve kırmızı harfler ile Gazze’nin yeniden inşasının, Hamas’ın tüm silahlarını ve tünellerini devre dışı bırakmasına bağlı olduğu ifade ediliyor.
Bazı ABD’li yetkililer, Hamas’ın silahsızlanma şartını kabul etmesinin inandırıcı olmadığını ve bağışçı ülkelerin savaş riski devam eden bir bölgeye yatırım yapmaya isteksiz olacağı görüşündeler.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Gazze’ye yatırım yapılabilmesi için güvenlik koşullarının kalıcı hale getirilmesi gerektiğini belirterek, “İki-üç yıl içinde yeni bir savaş patlak vereceği düşünülüyorsa kimse Gazze’ye para yatırmaz” şeklinde ifadelerde bulundu.
Dört Aşamalı Plan
Projenin yol haritası, ilk olarak enkazın kaldırılması, patlamamış mühimmatın temizlenmesi ve geçici barınma alanlarının oluşturulmasını öngörüyor. Ardından kalıcı konutlar, hastaneler, okullar, ibadethaneler ve altyapı tesisleri hayata geçirilecek. Son aşamada ise lüks sahil projeleri ve modern ulaşım merkezleri inşa edilecek.
Yeniden inşaat sürecinin güneydeki Refah ve Han Yunus’tan başlayarak kuzey yönüne, Gazze şehrine kadar ilerlemesi hedefleniyor. “Yeni Refah” adı verilen bölümün Gazze’nin yönetim merkezi olarak işlev görebilmesi ve 500 binden fazla kişiye ev sahipliği yapması planlanıyor.
Daha önce Trump’ın Gazze’yi “Ortadoğu’nun Rivierası”na dönüştürme planı büyük tartışmalara sebep olmuştu. ABD'nin bu planla Filistinlileri Gazze'den çıkarma niyetinde olduğu iddiaları da tepki toplamıştı.
