Öğrenci 2025'te de geçinemedi: Üniversite eğitimi artık lüks

Türkiye’de üniversite öğrencileri için 2025, artan kiralar ve derinleşen geçim sıkıntısının gölgesinde geçti. İstatistiklere göre, barınmadan beslenmeye, ulaşımdan eğitim giderlerine kadar hemen her kalemdeki fiyat artışları, öğrencilerin üniversite yaşamını sürdürmesini her geçen gün daha da zorlaştırıyor.

Yükseköğretim Kurulu, 2025 yılı için güncel öğrenci ve akademisyen istatistiklerini açıkladı.

YÖK'ün Kasım 2025 verilerine göre, Türkiye’de toplam 6 milyon 715 bin 761 yükseköğretim öğrencisi bulunuyor; örgün öğretim, açık ve uzaktan öğretim dâhil.

Örgün öğretimde kayıtlı 3 milyon 714 bin 449 öğrencinin 2 milyon 571 bin 297’si lisans, 1 milyon 143 bin 152’si önlisans programlarında eğitim alıyor. Açık ve uzaktan öğretime kayıtlı 3 milyon bin 312 öğrencinin ise 1 milyon 921 bin 32’si önlisans, 1 milyon 80 bin 280’i lisans programlarına devam ediyor.

Sayıları 7 milyona yaklaşan üniversite öğrencilerinin çoğunluğu, 2025 yılında da barınma sorunuyla mücadele etti. Özellikle üniversitelerin yoğun olduğu büyükşehirlerde ve öğrenci kentlerinde konut kiraları tarihi seviyelere ulaştı. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi şehirlerde üniversitelere yakın semtlerde kiralar yıllık bazda çift haneli oranlarda arttı.

Öğrenci yurtları yetersizliği nedeniyle kiralık ev arayışına giren öğrencilerin en çok tercih ettiği 1 artı 1 ve 2 artı 1 dairelerdeki kira bedelleri birçok şehirde asgari ücretin üzerine çıktı. Yıl içinde yapılan piyasa araştırmaları İstanbul’da ortalama kira bedellerinin 30 bin lira bandına yaklaşırken, Ankara ve İzmir’de de 25 bin liranın üzerine çıktığını ortaya koydu. Anadolu kentleri ise artış oranları bakımından büyükşehirlere göre daha düşük kalıyor fakat gelir düzeyi göz önüne alındığında barınma maliyeti benzer bir yük oluşturuyor.

DEVLET YURTLARI YETERSİZ, ÖZEL YURTLAR CEP YAKIYOR

Devlet yurtlarındaki kapasite sorunu 2025’te de aşılmadı; yerleşemeyen öğrenciler özel yurtlara ya da kiralık evlere yönelmek zorunda kaldı. Özel yurt ücretleri yıl boyunca artış göstererek büyükşehirlerde aylık 10 bin liradan başlayıp 60-70 bin liraya kadar yükseldi. Bu durum, dar gelirli ailelerden gelen öğrenciler için barınmayı neredeyse imkansız hale getirdi.

Pek çok öğrenci, yüksek yurt ve kira bedelleri nedeniyle arkadaşlarıyla kalabalık evlerde yaşamak zorunda kaldığını ya da üniversite eğitimini dondurduğunu ifade etti.

2025 boyunca yapılan araştırmalar, üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmının düzenli beslenemediğini ve öğün atlamak zorunda kaldığını gösterdi. Gıda, ulaşım ve kırtasiye giderleri öğrencilerin bütçesinde en hızlı artan kalemler arasında yer aldı. KYK burs ve kredileri, yıl boyunca yapılan sınırlı artışlara rağmen öğrencilerin temel giderlerini karşılamakta yetersiz kaldı. Birçok öğrenci, eğitimine devam edebilmek için yarı zamanlı ya da kayıt dışı işlerde çalışmak zorunda kaldı.

SENDİKALARDAN UYARI

Eğitim sendikaları, öğrencilerin eğitimden kopuş eğilimini ekonomik koşullarla ilişkilendirerek uyarılarda bulundu. Eğitim-İş Sendikası, 2025’te yaptığı açıklamada “üniversite eğitiminin artık bir lüks” haline geldiğini belirterek, yüksek enflasyon ve barınma maliyetlerinin gençleri eğitimden uzaklaştırdığını vurguladı.

Eğitim Sen’in raporuna göre öğrenci bursu veya krediye erişebilenlerin oranı yalnızca üçte birinden biraz fazlasındayken, önemli bir bölümü çalışmak zorunda kalmasına rağmen yarı zamanlı iş bulmakta güçlük çekti.

ÖĞRENCİLER ÇALIŞMAK ZORUNDA

Eğitim-İş Sendikası'nın 2025 yılı boyunca kamuoyuyla paylaştığı veriler ve hesaplamalar, üniversite öğrencilerinin yaşadığı ekonomik sıkıntıyı ortaya koydu. Sendikanın değerlendirmelerine göre, 2025’te KYK burs ve öğrenim kredisi aylık 3 bin lira düzeyinde kalırken, büyükşehirlerde bir öğrencinin ortalama aylık barınma maliyeti 12 bin ila 18 bin lira arasında değişiklik gösterdi.

Eğitim-İş’e göre bu durum, burs ve kredilerin yalnızca öğrencilerin barınma giderlerinin yüzde 10-15’ini karşılayabildiğini gösteriyor.

Artan yaşam maliyetleri nedeniyle üniversite öğrencilerinin yaklaşık üçte ikisi eğitim süresince çalışmak zorunda kaldı. Sendika ayrıca, öğrencilerin önemli bir kısmının düzenli beslenemediğini ve çoğunun öğün atladığını vurguladı. Eğitim-İş, ekonomik baskıların öğrencilerin akademik başarısını ve üniversiteye devam oranlarını olumsuz etkilediğine dikkat çekerek, ekonomik nedenlerle kayıt donduran veya eğitimini bırakmayı düşünen öğrenci sayısında bir artış yaşandığını belirtti.

FATURALAR VE MUTFAK MASRAFLARI ÖĞRENCİYİ ZORLUYOR

Hacettepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü öğrencisi Canan, 2025 yılının kendisi için artan ekonomik sıkıntılarla geçtiğini anlattı. Lisans eğitiminin ilk yıllarında devlet yurdunda kalmış olan Canan, sağlıklı beslenme olanaklarının yetersizliği nedeniyle daha sonra eve çıkmak zorunda kaldığını söyledi.

Ekonomik baskıların artışıyla lisans eğitimine başladığı üçüncü yılından itibaren çalışmaya başladığını dile getiren Canan, burs ve kredi miktarlarının yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kaldığını ifade etti. Canan, “Burs ya da krediye zam yapılmazken, tükettiğimiz her şeye zam geldi. 2025, her geçen gün daha da zorlaştı” dedi.

1+1 evde yaşadığını ve aylık 28 bin lira kira ödediğini belirten Canan, kira artışlarının orantısız şekilde yükseldiğini vurguladı. “Eve çıktığım ilk yıllarda bu kadar zorlanmıyordum, ancak sonraki yıllarda kiralar çok hızlı arttı” diyen Canan, yaşadıkları ekonomik yükün yalnızca kirayla kalmadığını ifade etti.

Canan, “Sadece ev kirası değil; faturalar ve mutfak masrafları her öğrenciyi olumsuz etkiliyor. Üstelik bu faturalar öğrenci indirimi uygulanmış hali. Gelecek kaygısının yanı sıra ekonomik endişeler de hayatımızın kalıcı bir parçası haline geldi” diye konuştu.

Makina mühendisliği son sınıf öğrencisi Cihan ise 2025 yılını değerlendirirken, ekonomik krizin kendisine en sert şekilde barınma alanında yansıdığını söyledi. Yüksek enflasyonun etkisiyle kiralardaki artışın kontrol edilemez noktaya ulaştığını belirten Cihan, “Gelirim ya da aldığım burs sabitken, kiraların her yıl, hatta bazen birkaç ayda bir artması barınmayı temel bir kriz alanına dönüştürdü” dedi.

Büyük üniversite şehirlerinde yaşamanın ciddi bir “lüks haline” geldiğini vurgulayan Cihan, İstanbul, Ankara ve İzmir gibi kentlerde merkezi ev tutmanın öğrenciler için neredeyse imkansız hale geldiğini ifade etti. Bu yüzden birçok öğrencinin daha uzak semtlere taşınmak zorunda kaldığını, bunun ulaşım masraflarını artırdığını ve günlük yaşamı daha zor hale getirdiğini belirtti. Ev arkadaşlığı artık bir tercih değil, zorunluluk haline döndü; tek başına eve çıkmak ise birçok öğrenci için bir hayal haline geldi.

BARINMA KRİZİ YAYILIYOR

Kiraların öğrenci bütçesinin en büyük gider kalemi haline geldiğine dikkat çeken Cihan, “Ay sonunda cebimde ne kaldığını değil, kirayı ödedikten sonra neye yetebildiğimi hesaplar oldum” dedi.

Yeme-içme, ulaşım, kitap ve temel ihtiyaçlardaki artışların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürdüğünü belirten Cihan, sosyal hayattan feragat etmenin ve kültürel etkinliklere katılamamanın artık sıradanlaştığını ifade etti.

Ekonomik baskının yalnızca maddi değil, aynı zamanda psikolojik bir boyutu olduğuna da değinen Cihan, ev bulma kaygısı, kira artışı korkusu ve “Seneye burada kalabilecek miyim?” düşüncesinin sürekli zihininde dolaştığını söyledi.

Cihan, ekonomik zorunlulukların arkadaşlık ilişkilerini bile şekillendirdiğini belirterek, yaşanan barınma krizinin öğrencilerin hayatının her alanına yayıldığını dile getirdi.