TÜİK Yoksulluk Oranı Sonuçlarını Açıkladı

TÜİK, 2025 yılına ait Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerini duyurdu.

Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerinin hesaplandığı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması 2025 yılının sonuçlarına dair gelir verileri, bir önceki yıl olan 2024 yılını referans almaktadır. Gelir ve yoksulluk hesaplamalarında, hanehalkı gelirleri; hanehalkı büyüklüğü ve yapısı dikkate alınarak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürülmektedir.

Göreli Yoksulluk Oranı Yüzde 13

Toplumun genel düzeyine göre belirlenen bir sınırın altında gelire sahip bireyler, göreli anlamda yoksul kabul edilmektedir. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'si esas alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı 2025 yılında 0,6 puan azalarak yüzde 13,0 seviyesine geriledi. Medyan gelirin yüzde 60'ı dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranı ise önceki yıla göre 0,6 puan azalarak yüzde 20,6 olarak belirlendi.

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 40'ı esas alınarak hesaplanan yoksulluk oranı, bir önceki yıla göre 0,7 puan düşüşle yüzde 6,2 olarak hesaplandı. Medyan gelirin yüzde 70'ine göre yoksulluk oranıysa, bir önceki yıla göre 0,2 puan azalarak yüzde 28,7 oldu.

Kalabalık Ailede Yoksulluk Oranı Yüzde 17,5

Hanehalkı tipine göre eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'si esas alınarak hesaplanan yoksulluk oranları incelendiğinde; çekirdek ailenin bulunmadığı grup hanehalklarında yoksulluk oranı, bir önceki yıla göre 6,9 puan azalarak yüzde 3,9, tek kişilik hanelerde ise 1,1 puan azalarak yüzde 5,4 olarak kaydedildi. En az bir çekirdek aile ve diğer bireylerden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı 0,4 puan azalarak yüzde 17,5, yalnızca çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı ise 0,5 puan azalarak yüzde 12,9 oldu.

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'sine göre hesaplanan yoksulluk oranına göre; okulu bitirmeyenlerin yüzde 23,8'i, lise altı eğitimlilerin yüzde 13,0'ı, lise ve dengi okul mezunlarının yüzde 7,5'i yoksul olarak değerlendirilmiştir. Yükseköğretim mezunları ise yüzde 2,5 ile en düşük yoksulluk oranına sahip grup olarak belirlenmiştir.

Maddi ve Sosyal Yoksulluk Oranı Yüzde 11,9

Maddi ve sosyal yoksulluk oranı hesabında hane düzeyinde sorgulanan faktörler; otomobil sahipliği, beklenmedik ekonomik harcamaları karşılama, evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını karşılama, kira, konut kredisi ve faizli borçları ödeme, düzenli olarak et, tavuk veya balık içeren yemek yeme, evin ısınma ihtiyacını karşılama ve mobilyaları eskidiğinde değiştirme durumlarını içermektedir.

Bu oran için birey düzeyinde toplanan faktörler ise; eski giysilerin yerine yenilerini alabilme, düzgün iki çift ayakkabıya sahip olabilme, ayda en az bir kez arkadaşlarıyla bir araya gelebilme, ücretli boş zaman etkinliklerine katılabilme, kendini iyi hissetmek için biraz para harcayabilme ve kişisel kullanım için internete sahip olma olarak belirlenmiştir.

Yukarıda belirtilen on üç maddenin en az yedisini ekonomik nedenlerle karşılayamayanların oranı olarak tanımlanan maddi ve sosyal yoksunluk oranı; 2024 yılında yüzde 13,3 iken, 2025 yılı sonuçlarında 1,4 puan azalarak yüzde 11,9 olarak tahmin edilmiştir.

Sürekli Yoksulluk Oranı Yüzde 13,6

Dört yıllık panel verileri kullanılarak hesaplanan sürekli yoksulluk oranı, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60'ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan bireyleri kapsamaktadır. Bu bağlamda, 2025 yılı sonuçlarına göre sürekli yoksulluk oranı geçen yıla göre 0,1 puan azalarak yüzde 13,6 olarak tespit edilmiştir.

İBBS 2. Düzey bölgelerinin her biri için eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'sine göre yoksulluk sınırına göre hesaplanan gelire dayalı göreli yoksulluk oranının en yüksek olduğu bölgeler; yüzde 14,5 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli), yüzde 14,3 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) olarak belirlenmiştir.

Göreli yoksulluk oranı en düşük olan İBBS 2. Düzey bölgeleri ise yüzde 4,6 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır), yüzde 6,3 ile TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) olmuştur.

Yoksulluk veya Sosyal Dışlanma Riski Altında Olanlar Yüzde 27,9

Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanlar; göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk ile düşük iş yoğunluğu göstergelerinin en az birinden etkilenmeyen bireyleri ifade etmektedir.

2025 yılı sonuçlarına göre bireylerin yüzde 27,9'u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında kalmıştır. Bu oran yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde; 0-17 yaş grubunda yüzde 36,8, 18-64 yaş grubunda yüzde 25,1, 65 yaş ve üstünde ise yüzde 22,8 olarak tahmin edilmiştir.

Dört yıllık panel verisi kullanılarak medyan gelirin yüzde 50'sine göre hesaplanan yoksullukta kalma süresi incelendiğinde, dört yıl boyunca (panel süresince) bireylerin yüzde 10,3'ü bir yıl, yüzde 6,8'i iki yıl, yüzde 4,1'i üç yıl, yüzde 3,9'u ise dört yıl boyunca yoksulluk sınırının altında kalmıştır. Nüfusun yüzde 75,0'ı ise dört yıl boyunca yoksulluk sınırının altında kalmamıştır.

Nüfusun Yüzde 28,8'i Konutunda Sorun Yaşıyor

Kurumsal olmayan nüfusun yüzde 28,8'i sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri gibi problemler yaşamaktadırken, yüzde 27,9'u konut izolasyonu nedeniyle ısınma sorunu, yüzde 22,1'i trafik veya endüstri kaynaklı hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlarla karşılaşmaktadır.
Taksit veya borç ödemesi olanların oranı yüzde 56,4 olarak kaydedilmiştir.

Geçen yıla göre konut alımı ve konut masrafları haricinde borç veya taksit ödemesi olanların oranı 0,4 puan azalarak yüzde 56,4 olmuştur. Nüfusun yüzde 5,0'ı bu ödemelerin kendilerine yük getirmediğini belirtirken, yüzde 37,7'si biraz yük olarak değerlendirmiş, yüzde 13,7'si ise çok fazla yük olarak ifade etmiştir. Konut masraflarının çok yük getirdiğini belirten hanelerin oranı 0,7 puan azalarak yüzde 12,9 olurken, bu masrafların biraz yük getirdiği hanelerin oranı 0,6 puan artarak yüzde 71,8 olarak kaydedilmiştir. Konut masraflarının kendilerine yük getirmediğini belirten hanelerin oranı geçen yıla göre 0,1 puan artarak yüzde 15,3 olarak hesaplanmıştır.

Nüfusun Yüzde 50,5'i Tatil Masrafını Karşılayamıyor

Bireylerin yüzde 50,5'i evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, yüzde 35,1'i iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, yüzde 25,1'i beklenmedik harcamaları, yüzde 19,6'sı evin ısınma ihtiyacını, yüzde 58,0'ı ise eski mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılama imkanı bulamadığını beyan etmiştir.

Oturulan konuta sahip olanların oranı geçen yıla göre 1,0 puan artarak 2025 yılında yüzde 57,1 olarak belirlenirken, kirada oturanların oranı yüzde 27,0, lojmanda oturanların oranı yüzde 0,9, kendi konutunda oturup kira ödemeyenlerin oranı ise yüzde 15,0 olarak hesaplanmıştır.