İran'da riyalin hızlı değer kaybı sebebiyle Tahran'da büyük protestolar başlamışken, Merkez Bankası Başkanı Muhammed Rıza Farzin'in istifasının söz konusu olduğu haberleri tartışma yarattı.
Bazı İran basın organları, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın ofisinden bir yetkilinin bilgilerine dayanarak Farzin'in istifa ettiğini öne sürdü. Ancak, Merkez Bankası bu haberlere yanıt vererek bunların gerçeği yansıtmadığını duyurdu.
Çelişkili açıklamaların ortaya çıkmasıyla, başkent Tahran'daki esnaf ve dükkan sahipleri ikinci gününde protestolar düzenlemeye başladı. Görgü tanıkları ve sosyal medyada paylaşılan videolar, kent merkezinde yüzlerce iş yerinin kepenk indirdiğini gösterdi.
Bazı göstericiler, rejim ve hükümet aleyhine sloganlar atarken, hükümetten riyaldeki değer kaybının durdurulması ve fiyat istikrarının sağlanması için acil önlemler talep etti.
İran, daha önce Tahran'da 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin başörtüsünü düzgün takmadığı gerekçesiyle gözaltına alınıp ölümünün ardından patlak veren ve birçok kişinin ölümüne neden olan 2022-2023 yıllarındaki kitlesel eylemlere kurtulmuştu.
Riyalde Rekor Düşüş
İran para birimi riyal, resmi olmayan piyasalarda rekor düşük seviyelere geriledi. Piyasa analizlerine göre, riyal şu anda 1 ABD doları karşısında 1.4 milyon, 1 euro karşısında ise 1.7 milyon riyal seviyesinden işlem görmekte.
Bu değer kaybı, enflasyonu artırarak temel gıda maddelerinin fiyatlarını da hızla yükseltti. Günlük sert fiyat dalgalanmaları nedeniyle bazı esnafın satışları durdurduğu ifade ediliyor.
Uzun süredir Batı yaptırımlarıyla mücadele eden İran ekonomisi, Tahran'ın nükleer programı nedeniyle yeniden devreye giren uluslararası yaptırımlar ve ABD ile devam eden müzakerelerde yaşanan tıkanıklık yüzünden zor günler geçiriyor.
Ayrıca, yılın başlarında İsrail ile meydana gelen 12 günlük çatışmaların da ekonomik bedeli artırdığı bildiriliyor.
Cumhurbaşkanından Diyalog Çağrısı
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Tahran'daki döviz kurundaki aşırı artışa yönelik protestolar gösterenlerle diyalog kurulması yönünde talimat verdiğini belirtti.
Halkın ekonomik sorunlarının başlıca kaygısını oluşturduğunu dile getiren Pezeşkiyan, “İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle diyalog yoluyla görüşmesini ve onların haklı taleplerini dinlemesi için talimat verdim. Hükümet, sorunların çözülmesi için gerekli adımları atacaktır” dedi.
Pezeşkiyan, ayrıca bankacılık sisteminin düzeltilmesi ve halkın satın alma gücünün korunması için gerekli önlemleri alacaklarını da vurguladı.
Öte yandan Yargı Erki Başkanı Ejei, Tahran'daki Yüksek Yargı Şurası toplantısında, söz konusu protestolara değinerek, döviz piyasasında “spekülatif hareketlere neden olanlarla mücadele edileceği”ni bildirdi.
