CHP ve Muğla 4. Asliye Ceza Mahkemesi, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un bazı hükümlerinin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulundu.
Dava dilekçesinde, HAGB uygulamasının temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasına yönelik kamu otoritelerinin sınırlayıcı ve keyfi uygulamalarını engellemeye dair yeterli güvence sunmadığı, devletin bireylerin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğü ile çelişkili olduğu savunuldu.
Yüksek Mahkeme, iki başvuruyu birleştirerek esastan incelemeye aldı. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.
AYM İPTAL ETTİ
Yargı süreci sonucunda, 2 yıl veya daha az süreli bir ceza için mahkemelerin HAGB uygulayabileceğini öngören kanun hükmünün iptaline, iptalin 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
DAHA ÖNCE DE İPTAL ETMİŞTİ
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçesinde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun HAGB ile ilgili 231. maddesinin (5) numaralı fıkrasının, Yüksek Mahkeme tarafından 1 Haziran 2023 tarihinde iptal edildiği hatırlatıldı.
1 Haziran tarihli kararda, HAGB uygulamasının cezasızlıkla ilgili yaşam hakkı ve işkence yasağıyla sorunlar yarattığı, birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale ettiği vurgulandı. Kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı bir koruma mekanizmasının olmadığının altı çizildi.
Gerekçede, Yüksek Mahkeme'nin 1 Ağustos 2023 tarihli kararında, “HAGB'nin bir kamu görevlisi tarafından işlenen işkence suçları bakımından uygulanamayacağına dair yasal düzenlemenin eksik olduğu” ifade edildi.
'İŞKENCE SUÇUNDA UYGULANAMAZ'
Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı sonrasında yapılan düzenlemede HAGB'nin uygulamasının farklı bir yaklaşım gerektirdiği ifade edildi.
Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un 231. maddesine yapılan değişiklikle birlikte müzakerelerin gerçekleştiğini, fakat HAGB uygulaması hakkında ceza mahkemelerinin kontrol mekanizmasının yok olduğu tespitinde bulundu.
İptal kararında, HAGB'nin kamu görevlisinin işlediği suçlar için uygulanamayacağına dair bir düzenlemenin bulunmadığı ifade edilerek, Anayasa Mahkemesi'nin iptali gerektiren tespitlerine dikkat çekildi. Sonuç olarak, kuralın Anayasa’nın 17. maddesi ile bağdaşmadığına hükmedilerek iptali kararlaştırıldı.
