Traktörde Vites Küçültme Süreci

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Tarım sektörü, gün geçtikçe artan sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Çiftçiler üretim faaliyetlerinden uzaklaşırken, tarım sektörü geçtiğimiz yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 12,7 oranında önemli bir küçülme yaşadı. Çiftçilerin tarlalardan uzaklaşması, bitkisel üretim üzerinde de olumsuz etki yarattı. Borç batağına saplanan çiftçiler, artan maliyetler ve üretimde yaşanan sıkıntılar nedeniyle traktör üretiminde de büyük düşüşler ortaya çıkardı. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, 2025 yılının 11 ayında traktör sanayisindeki kapasite kullanım oranı yüzde 24'e kadar geriledi. Geçen yılın sonunda ise bu oran yüzde 41'in üzerindeydi.

Türk Tarım Alet ve Makinaları İmalatçıları Birliği (TARMAKBİR) verilerine göre, Kasım 2025'te traktör üretimi yüzde 52 oranında düşerek 2 bin 736 adete geriledi. Ocak-Kasım 2025 döneminde üretim, bir önceki yıla göre yüzde 40,7 azalmayla 40 bin 387 seviyesine indi. Son dört yılın Kasım ayı verileri dikkate alındığında, 2025 yılındaki kayıp yüzde 61,3 ile 7 bin 73 adede gerileyerek dikkat çekti. Aynı dönem içerisindeki ocak-kasım verilerine göre ise kayıp oranı yüzde 46'yı geçmiştir. TARMAKBİR'in raporu, Türk Traktör, Başak, Erkunt, Hattat, Karataş, SDF, Tümosan ve Yanmar gibi firmaların üretim verilerine dayanmaktadır.

İHRACATTA YÜZDE 13 DÜŞÜŞ

2025 Ocak-Kasım döneminde traktör ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13 düşüş göstererek 14 bin 13 adete geriledi. 2025 Kasım ayında, bir önceki yılın aynı dönemine göre traktör ihracatı yüzde 20 artışla 1.436 adete ulaşsa da, son dört yılın Kasım ayı verilerini göz önünde bulundurduğumuzda, 2025 Kasım’da yüzde 17'lik bir ihracat düşüşü gözlemlendi. Ayrıca, 2025 Ocak-Kasım döneminde ihracatın, son dört yıl içerisinde yüzde 25 azalma gösterdiği kaydedildi. 2025 yılının Ocak-Kasım döneminde trafik tescili yapılan traktör sayısı da, 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 36 azalışla 36 bin 325 adete düştü. 2025 Kasım ayında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 39 azalarak 3 bin 206 adet (2024/2025 model) traktörün trafik tescil işlemi gerçekleşti.

Kredi Batıklarında Yüzde 307'lik Artış

Traktör satışları dip yaparken, çiftçilerin elindeki traktörler de icra yoluyla geri alınmaya devam ediyor. Yapılan değerlendirmelere göre, 2025 yılında 500'ün üzerinde traktör, çiftçilerin borçları sebebiyle icraya düştü. BDDK verilerine göre, Kasım 2025 itibarıyla çiftçilerin bankalara olan borçları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artarak 1 trilyon 179 milyar liraya ulaşmış durumda. Çiftçilerin takipteki borç miktarı ise, bir yılda yüzde 307 artışla 2 milyar 989 milyon liradan 12 milyar 178 milyon liraya fırladı.