Petrol Devinden Trump'a Venezuela Uyarısı

ABD merkezli petrol devi ExxonMobil, Venezuela'nın mevcut koşulları göz önüne alındığında “yatırım yapılamaz” olduğunu belirterek, Başkan Donald Trump'ın petrol şirketlerine bu ülkeye milyarlarca dolarlık yatırım yapmaları çağrısına karşı çıktı.

İngiliz Financial Times gazetesinin haberine göre, şirketin CEO'su Darren Woods, Beyaz Saray'da gerçekleşen ve enerji sektörünün önde gelen isimlerinin katıldığı televizyon yayınlı toplantıda, Venezuela ile ilgili ciddi endişelerini aktardı. Woods'un ifadeleri, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkelerinden biri olan Venezuela'da daha iyimser bir yaklaşım sergileyen bazı şirket yöneticilerinin aksine, temkinli bir tutum gösterdi.

Woods, “Bugün Venezuela'daki hukuki ve ticari yapıya baktığımızda, bu ülkenin mevcut durumu yatırım yapılabilir durumda değil” diyerek Trump'a hitaben şunları ifade etti:

“Hidrokarbon Yasasında Değişiklik Şart”

Woods, “Bu ticari çerçevelerde köklü değişiklikler yapılması gerekiyor. Hukuk sisteminin yeniden yapılandırılması, kalıcı yatırım güvencelerinin sağlanması ve hidrokarbon yasalarında değişikliğe gidilmesi şart,” dedi. Ayrıca Exxon'un Venezuela'daki varlıklarının, şirketin 1940'larda ülkeye girmesinden bu yana iki kez kamulaştırıldığını da hatırlattı.

Bunlar, Trump yönetiminin Venezuela'nın petrol endüstrisini yeniden canlandırmak ve ABD petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla Amerikan enerji şirketlerinden “en az 100 milyar dolar” yatırım yapmalarını istemesine rağmen, büyük enerji şirketlerinin neden hâlâ temkinli davrandığını açıkça gösteriyor.

Toplantı, bir hafta önce Karakas'ta Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun kaçırılması ve Trump'ın ülkenin büyük doğal kaynakları üzerinde kontrol iddiasında bulunmasına ilişkin açıklamalarının hemen ardından gerçekleştirildi.

Güvence İstiyorlar

Trump, toplantıda şirket yöneticilerine hangi firmaların Venezuela'ya gireceğine kendisinin karar vereceğini söyleyerek hızlı hareket etmeleri gerektiğini vurguladı. “Eğer girmek istemiyorsanız, bana haber verin. Bugün burada olmayan ve yerinizi almaya hazır 25 firma var,” dedi.

Financial Times tarafından yayımlanan bir haberde, sektörün Washington'dan güçlü hukuki, mali ve güvenlik teminatları olmadan büyük ölçekli yatırımlar yapmasının beklenmediği ifade edildi.

Beyaz Saray'daki toplantıya katılan bazı hizmet ve enerji şirketleri ise başkanın çağrılarına daha olumlu yaklaştı ve kısa vadede sınırlı da olsa sermaye akışının mümkün olabileceğini dile getirdi.

Chemron'dan Üretimi Artırma Vaadi

Chemron, mevcut faaliyetlerini genişleterek günlük 240 bin varil olan üretimini 18–24 ay içinde yüzde 50 artırabileceğini belirtti. Shell CEO'su Wael Sawan ise, ABD'nin yaptırımlar konusunda muafiyet sağlarsa “birkaç milyar dolarlık yatırım fırsatına” hazır olduklarını açıkladı ve “Gitmeye hazırız,” dedi.

İspanyol Repsol, iki ila üç yıl içinde üretimini üç katına çıkararak günlük 150 bin varilin üzerine çıkabileceğini duyurdu. Venezuela'da yaklaşık 500 çalışanı bulunan Eni ise ülkede 4 milyar varillik rezerve sahip olduğunu ve yatırımları artırmaya hazır olduklarını bildirdi.

Trump'ın ısrarı üzerine konuşan Woods, ExxonMobil'in önümüzdeki haftalarda Venezuela'ya teknik bir ekip göndereceğini ve koşulları yerinde değerlendireceğini belirtti. Ayrıca, yatırım için gerekli değişikliklerin “hayata geçirilebileceğinden emin” olduğunu ekledi.

“Gerçek Bir Mücevher”

Trump'a yakınlığıyla bilinen Continental Resources'ın kurucusu Harold Hamm, Venezuela'nın devasa rezervlerini “gerçek bir mücevher” olarak tanımladı fakat yatırım yapma konusunda herhangi bir taahhütte bulunmadı.

Trump'ın doğrudan sermaye yatırımı yapma konusunda sorusu üzerine Hamm, Venezuela'nın “çok heyecan verici” olduğunu ancak “birçok zorluk” barındırdığını ifade etti ve sektörün bu zorluklarla başa çıkabileceğini belirtti.

Cuma günü verilen bu karışık mesajlar, petrol şirketlerinin, istikrarsız bir ortamda dünyevi kayıplar yaşadıkları bir ülkeye yatırım yapma çağrısına nasıl yanıt vereceklerini değerlendirirken karşılaştıkları karmaşıklığı gözler önüne serdi.

“Risk Yüksek”

Harvard Üniversitesi'nde jeopolitik ve enerji analisti olan Meghan O'Sullivan, “Yönetimin istediği ölçekte büyük yatırımlar yapmak için Venezuela'ya girmenin hukuki, siyasi ve jeopolitik riskleri son derece yüksek,” değerlendirmesinde bulundu.

Trump, şirketleri büyük yatırımlara ikna etmeye çalışırken, geçmişte yaşanılan kayıplar için tazminat veya mali garanti sağlama konusunda isteksiz bir tavır ortaya koydu. Başkan, geçmişte varlıkları kamulaştırılan şirketlerin tazminat almasının pek olası olmadığını açıkça ifade etti. Şirketi 12 milyar dolar kayba uğrayan ConocoPhillips CEO'su Ryan Lance'a, “Çok para kazanacaksınız ama geri dönmeyeceğiz,” dedi.

Trump, “Her şeye sıfırdan başlayacağız,” diyerek, “Geçmişte insanların ne kaybettiğine bakmayacağız. Bu onların hatasıdır. O farklı bir başkandı,” ifadelerini kullandı.

Hukuki Güvence Sinyali

Trump ayrıca, daha önce gündeme getirdiği ABD vergi gelirleriyle şirketlere geri ödeme yapılması fikrini de rafa kaldırarak, şirketlerin “devlet parasına ihtiyaç duymadığını” belirtti.

Trump, “Dev petrol şirketlerimiz, hükümetin değil, kendi paralarından en az 100 milyar dolar harcayacak,” dedi. Daha sonra mali teminatlar hakkında sorulduğunda, Trump bunlara ihtiyaç duyulmayacağını umduğunu söyledi; ancak ABD hükümetinin güvenlik ve hukuki garanti sağlayabileceğine dair sinyaller vererek “Tam güvenliğiniz olacak,” dedi.

Buna karşın Trump, sahadaki güvenliğin ABD askerleri tarafından değil, Venezuela hükümeti tarafından sağlanacağını ima ederek “Venezuela halkının size çok iyi bir güvenlik sağlayacağını düşünüyorum,” diye ekledi.

“Zaman Alacak”

Hukuk uzmanları, şirketler arasında Venezuela'ya yatırım konusunda “ciddi bir ilgi” olduğunu; ancak bunun somut adımlara dönüşmesinin zaman alacağını belirtiyor. Baker Botts hukuk firmasının Latin Amerika eş başkanı Carlos Solé, “Şu anda temel sorun, ortamın henüz netleşmemiş olması. Lojistik ve siyasi zorluklar var,” diyerek, ABD'li şirketlerin ülkede işlem yapabilmesi için Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nden lisans veya yaptırım muafiyeti almanın kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı.

Clyde & Co'nun Venezuela ofisinin başındaki Aurelio Fernandez-Concheso, petrol ve gaz, taşımacılık ve sigorta sektörlerinden birçok müşterisinin kendisine ulaştığını; ancak sürecin nasıl gelişeceğine dair büyük bir temkin hâkim olduğunu açıkladı. Fernandez-Concheso, “Bir danışmanı arayıp bilgi almak başka bir şeydir, çeki yazıp parayı ülkeye sokmak bambaşka bir şeydir,” diye belirtti.