İran'da ekonomik krizin yol açtığı hükümet karşıtı protestolar sırasında ölü sayısı artarken, devrik Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi, Amerika Birleşik Devletleri'nden açıklamalar yapmayı sürdürüyor.
CBS News'da Norah O'Donnell'a konuşan Pehlevi, “Kurtuluş hareketleri, dünyanın sonunda baskıcı rejimlere karşı halkların yanında durduğu zamanlarda gerçekleşir. Güney Afrika'daki apartheid rejimi bu şekilde sona erdi, Sovyetler Birliği yok oldu ve Demir Perde'nin arkasındaki ülkeler özgürleşti. Tarihte bunların örnekleri mevcut ve İran da bir istisna olmamalı” ifadelerini kullandı.
O'Donnell, İran'daki can kayıplarına dikkat çekerek, “İran'da insanları ölüme göndermek makul bir hareket mi? Mesuliyet alıyor musunuz?” şeklinde bir soru yöneltti. İki haftadır süregelen gösterilerde şu ana kadar 646 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
Pehlevi, “Bu bir savaş ve savaşta kayıplar olur” diyerek, “Özgürlük için ölmeye hazırım” şeklinde bir açıklamada bulundu.
Lüks Sürgün
Pehlevi, son dönemde protestolarla ilgili açıklamalarını Washington yakınlarındaki Potomac Nehri kıyısında bulunan lüks bir yedi odalı evden yaptı.
Tahran'da dünyaya gelen Pehlevi, 1979'daki devrim sonrası 20'li yaşlarında ABD'ye kaçmıştı. Burada başka bir sürgündeki İranlı ile evlenmiştir.
Ailenin servetinin büyük kısmı rejim tarafından el konulmuş olsa da, devrim öncesinde yurt dışında kaçırdıkları paralarla rahat bir yaşam sürdürdükleri düşünülüyor. Şah karşıtları, eski şahın milyarlarca doları zimmetine geçirdiğini iddia ediyor.
65 yaşındaki Pehlevi, protestocuların öncüsü olduğunu belirterek, “Eğer insanlar benim bunu yapabilecek biri olduğumu düşünmeseydi, İran'ın dört bir yanında milyonlarca kişi sokakta benim adımı anmaz ve dönüşüm talep etmezdi” dedi.
Analistler Ne Diyor?
Peki, İranlılar gerçekten monarşinin geri dönmesini istiyor mu? Şah dönemindeki yüksek enflasyon, yolsuzluklar ve gizli polis işkenceleri hafızalarda olduğu için çoğu kişi Pehlevi ailesine mesafeli bir yaklaşım sergiliyor.
CNN International'a konuşan akademisyen ve yazar Arash Azizi, Pehlevi'nin İran muhalefeti içinde etkisini artırdığını fakat İran'da birleştirici değil, “bölücü bir figür” olarak görüldüğünü ifade etti. Bu nedenle “herkesi aynı çatı altında toplayabilecek bir lider” olamayacağını ekliyor.
Uzmanlar, Pehlevi'nin İran içinden çok, diasporadaki muhalefetten destek gördüğüne de dikkat çekiyorlar. Diğer taraftan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Pehlevi'yi desteklemesi, İranlıların Pehlevi'ye daha da mesafeli durmasına sebep oldu.
Trump Pehlevi'ye Arka Çıkar Mı?
Analistler, Venezuela'daki benzer bir durumun İran'da da yaşanıp yaşanmayacağına dair şüpheci yaklaşımlarda bulunuyor. Uzmanlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın kimin kazanacağına dair kesinlik olmadan kimseye açık destek vermediğinin altını çiziyorlar.
Pehlevi'nin, Trump'a hitap eden bir yapıya sahip olmadığını belirten Azizi, devrik şahın oğlunun Trump'ın sevdiği türden karizmatik ve dikkat çekici bir lider profili sunmadığını ifade etti.
