Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, “İranlı yetkilileri, barışçıl protestoculara karşı her türlü şiddet ve baskıyı derhal durdurmaya, internet ve telekomünikasyon hizmetlerine tam erişimi yeniden sağlamaya çağırıyoruz” ifadelerini kullandı.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Jeremy Laurence, BM Cenevre Ofisi'nin haftalık basın toplantısında, Türk'ün İran'da devam eden protestolarla ilgili açıklamalarını aktardı.
Türk, İran genelinde güvenlik güçlerinin protestoculara yönelik artan şiddet karşısında derin bir üzüntü içinde olduklarını belirtirken, raporlara göre, yüzlerce kişinin hayatını kaybettiğini ve binlerce kişinin tutuklandığını ifade etti.
Barışçıl göstericilerin öldürülmesinin derhal durdurulması gerektiğinin altını çizen Türk, “Protestocuların 'terörist' olarak damgalanarak onlara karşı şiddetin meşrulaştırılması kabul edilemez. İranlı yetkililer, barışçıl protestoculara karşı her türlü şiddeti derhal durdurmalı ve internet ile telekomünikasyon hizmetlerine tam erişimi yeniden sağlamalı” dedi.
Türk, 2022'de olduğu gibi, İran halkının geniş kesimlerinin ülke yönetiminde köklü değişiklikler talep ederek sokaklara döküldüğünü vurguladı. İranlı yetkililerin, meşru değişim taleplerini bastırmak için “acımasız güç” kullandığını belirtti.
Bu korkunç şiddet döngüsünün devam etmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade eden Türk, “İran halkının adalet, eşitlik ve hakkaniyet talepleri göz ardı edilmemeli. Tüm ölümler, protestoculara karşı gerçekleştirilen şiddetler ve diğer insan hakları ihlalleri uluslararası insan hakları normlarına uygun olarak soruşturulmalı ve sorumlular hesap vermelidir” dedi.
Ayrıca Türk, bazı yargı yetkililerinin hızlandırılmış yargılama süreçleriyle protestoculara yönelik ölüm cezası uygulama olasılığına dair kamuoyunu endişelendiren açıklamalar yaptığına da dikkat çekti.
İranlıların barışçıl gösteri yapma haklarına sahip olduklarını vurgulayan Türk, “Protestocuların şikayetlerinin dinlenmesi ve ele alınması gerekmektedir. Bu durum, kimse tarafından kötüye kullanılmamalıdır” dedi.
NE OLMUŞTU?
İran'da 28 Aralık 2025 tarihinde, yerel para biriminin döviz karşısında değer kaybı ve ekonomik zorluklar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da başlayan protestolar, ülke genelinde geniş bir yayılım gösterdi.
Gösterilerde hayatını kaybeden veya yaralananlarla ilgili resmi bir açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 13 Ocak'ta gösterilerin 16. gününe dair yayımladığı raporda, 133'ü emniyet mensubu olmak üzere toplam 664 kişinin, 10 bin 721 kişinin de gözaltına alındığını bildirdi.
Protestolarda yaşanan şiddet olayları ve polis müdahalesinin artması üzerine 9 Ocak'ta ülke genelinde internet kesintisi yaşandı.
