İngiliz kamu yayın kuruluşu BBC'nin elde ettiği ses kaydı ve bir yıllık detaylı araştırma, Afganistan'daki Taliban yönetiminde Kandahar merkezli liderlik ile Kabil'deki üst düzey isimler arasında derin bir görüş ayrılığı olduğunu gözler önüne serdi.
BBC'nin Afgan Servisi tarafından yürütülen bu araştırma, Taliban yönetiminin en üst kademesinde süregelen bir bölünmeye işaret ediyor. BBC'nin ele geçirdiği ses kaydında, Taliban'ın dini lideri Hibetullah Ahundzade, hükümet içindeki anlaşmazlıkların “İslami Emirlik'in çöküşüne yol açabileceği” konusunda uyarılarda bulunuyor.
Ahundzade, Ocak 2025'te Kandahar'daki bir medresede yaptığı konuşmada, “Bu ayrılıklar devam ederse emirlik çöker ve sona erer” ifadelerini kullandı. Bu konuşma, liderlikteki çatlağın aylardır konuşulan bir konu olduğunun altını çizen önemli bir gelişme oldu.
Kandahar ve Kabil Ekseni
BBC'nin bir yıl süren ve 100'den fazla Taliban üyesi, eski yetkili, diplomat ve uzmanla gerçekleştirdiği görüşmelere dayanan araştırmasına göre, Taliban yönetiminin zirvesinde her biri farklı hedeflere sahip iki ana grup bulunuyor:
Kandahar Grubu: Ahundzade'ye bağlı isimlerden oluşan bu grup, Afganistan'ı dış dünyadan izole eden, dini kuralların toplumun her alanında sıkı şekilde uygulandığı katı bir İslami Emirlik modelini savunuyor.
Kabil Grubu: İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani, Savunma Bakanı Muhammed Yakub Mücahid ve Başbakan Yardımcısı Abdul Gani Baradar'ın da dahil olduğu bu grup, İslamcı çizgiyi korurken, ülkenin dünya ile ilişkilerini sürdürmesini, ekonominin canlandırılmasını ve kız çocuklarının eğitime erişimini sağlamak istiyor.
Gerilim, Eylül 2025'te Ahundzade'nin Afganistan genelinde internet ve telefon hizmetlerinin kapatılmasına yönelik talimat vermesiyle yeni bir kritik aşamaya ulaştı. Ülke üç gün boyunca dış dünyayla bağlantısını kaybetti.
Ancak BBC'ye konuşan kaynaklara göre, Kabil'deki üst düzey Taliban yöneticileri bu talimata karşı çıktı ve Başbakan Molla Hasan Ahund'u ikna ederek internet hizmetlerinin yeniden açılmasını sağladı. Böylece, Taliban tarihinde nadir bir şekilde, dini liderin açık talimatı fiilen geçersiz kılındı.
Bir uzman, bu durumu “Taliban için isyan sayılabilecek bir hareket” olarak değerlendirirken, örgütün bugüne kadar hiyerarşik itaat ile hayatta kaldığını hatırlattı.
Kadınlarla İlgili Anlaşmazlık
Birleşmiş Milletler raporları, Taliban içindeki en büyük gerilim konularından birinin kız çocuklarının eğitimi ve kadınların çalışma yasağı olduğunu ortaya koyuyor.
Ahundzade'nin yetkileri Kandahar'da toplaması, güvenlik birimlerini doğrudan kendisine bağlaması ve Kabil'deki bakanları karar süreçlerinin dışına itmesi huzursuzluğu artıran unsurlar arasında yer alıyor.
Öte yandan, Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid, BBC'ye yaptığı açıklamada, herhangi bir bölünme iddialarını yalanladı. Mücahid, “Görüş ayrılıkları, bir aile içindeki fikir farklılıkları gibidir. Bölünmeye asla izin vermeyiz” dedi.
