CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, 2023 ve 2024 verilerini karşılaştıran “Türkiye Uyuşturucu Suçları Raporu”nu yayımladı.
Rapora göre, Türkiye'de 2023 yılında 251 bin 851 olan uyuşturucu olay sayısı, 2024 yılında %22,7 artışla 309 bin 28'e ulaştı. Uyuşturucu şüphelisi sayısının da bir yılda %19,6 artarak 374 bin 948 kişiye çıktığı ifade edildi. İlgezdi, bu artışın bir güvenlik başarı hikayesi değil, yönetilemeyen bir kriz göstergesi olduğunu belirtti.
Raporun öne çıkan başlıklarından biri, Türkiye'nin ana uyuşturucu tehdidine dönüşen metamfetamin oldu. 2023 yılında ele geçirilen bu madde miktarı 22 ton iken, 2024 yılında %53,6 artışla 33,8 tona çıkmıştır. Derinleşen yoksulluk nedeniyle gençlerin daha “ucuz” ve tehlikeli olan bu maddeye yöneldiği vurgulandı.
Ayrıca, “sentetik ecza” yakalamalarında büyük bir artış kaydedildi. 2023 yılında yaklaşık 29 milyon adet olan ele geçirme, 2024 yılında 94 milyon 753 bin adede yükseldi. Esrar yakalamalarının düşmesiyle birlikte, daha tehlikeli ve psikotik etkilere sahip “Skunk” kullanımının arttığı ve normalleştiği ifade edildi.
Çocuk ve Gençlerdeki Uyuşturucu Eğilimi Riski
Çocuk ve gençlere yönelik uyuşturucu eğilimlerine dair raporda şu ifadeler yer aldı:
– “2023–2024 dönemi arasındaki en çarpıcı kırılmalardan biri çocuk ve gençlerdeki uyuşturucu eğilimidir. 2023 yılında ciddi olan uyuşturucu bağlantılı çocuk olayı sayısı, 2024'te neredeyse iki katına çıkarak 16 bin 563'e ulaşmıştır.
– Bu durum, risk altındaki çocukların hızla arttığını ve uyuşturucu pazarının sokaklarda artık sadece yetişkinleri değil, 15–17 yaş aralığındaki gençleri ve daha küçük yaş gruplarını da kapsadığını göstermektedir.
– Bu tablo, eğitim ve sosyal politikanın açık bir başarısızlığıdır. Okuldan kopuş oranları yüksek, rehberlik hizmetleri zayıf, gençlik merkezleri yetersiz, ailelere destek mekanizmaları sınırlı durumda. 2023’te alarm veren bu durum, 2024'te siren çalan bir krize dönüşmüştür.
– Buna rağmen iktidarın gençlik politikası; baskıcı disiplin, göstermelik projeler ve bütçe kısıtları çerçevesinde kalmış, çocukların korunması için kalıcı ve kapsamlı bir strateji geliştirilmemiştir.”
“Metamfetamin Başta Olmak Üzere Sentetik Maddeler Patlama Yaşamıştır”
Raporda yapılan genel değerlendirmelerde şunlar kaydedildi:
– “2023 ve 2024 verileri birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan resim nettir: Olay ve şüpheli sayıları artmıştır. Özellikle metamfetamin başta olmak üzere sentetik maddeler büyük bir patlama yaşamıştır. Esrar kullanımı azalmış, daha kolay ve daha ucuz ulaşılabilen sentetik uyuşturuculara yöneliş artmıştır. Esrardan daha tehlikeli olan skunk kullanımı artmış ve gençler arasında yaygınlaşmıştır.
– Yakalanan eroin miktarı 3 yılın ardından tekrar yükselişe geçmiştir. Kokain ve captagon yakalamaları artarak Türkiye'nin uluslararası ağlarda daha görünür hale gelmesine neden olmuştur. Çocukların uyuşturucuya sürüklenme oranı neredeyse iki katına çıkmıştır. Cezaevleri doludur; her üç kişiden biri uyuşturucu suçundan içeri alınmıştır. Yargı sistemi milyonlarca dosya ile tıkanmıştır. Bağımlılıkla mücadele bütçesi %69 oranında kesilmiştir.
– Bu tablo, AKP iktidarının uyuşturucu ile mücadelede başarısız olduğunu, söylem ile gerçeklik arasındaki uçurumun her geçen yıl büyüdüğünü göstermektedir. Uyuşturucu ile mücadele yalnızca polis baskınları ve tutuklama sayılarını artırmakla yürütülemez.
– Bu yaklaşım, krizi yönetmek değil, görünür yüzünü baskı ile bastırmaya çalışmaktır. Sorunun kökleri -yoksulluk, işsizlik, eşitsizlik, eğitimden kopuş, barınma krizi, sosyal dışlanma- çözülmediği sürece, her yıl yeni metamfetamin dalgaları, yeni sentetik krizler ve yeni çocuk vakaları gündeme gelecektir.”
Gamze Akkuş İlgezdi'nin raporunda yer alan öneriler ise şunlardır:
– “Kullanıcı odaklı ceza politikası terk edilmeli, uyuşturucu kullanmak ve bulundurmakla ilgili TCK 191’de tedavi ve rehabilitasyona öncelik verilmelidir. TCK 188 kapsamındaki uyuşturucu imal ve ticaret suçlarına yönelik soruşturmalar güçlendirilmeli; baronlar ve finans ayağı hedef alınmalıdır.
– Metamfetamin için ayrı, bilimsel ve bütüncül bir 'Ulusal Acil Eylem Planı' hazırlanmalı; tedavi, rehabilitasyon ve önleme çalışmaları bu maddeye özel olarak ele alınmalıdır.
– Çocuk ve gençler için okul temelli, mahalle temelli ve aile odaklı programlar geliştirilmelidir. Rehberlik servisleri güçlendirilmeli, gençlik merkezleri yaygınlaştırılmalıdır. Bağımlılıkla mücadele bütçesi, 2023 düzeyinin bile üzerine çıkarılmalı; kesinti yerine artırma yapılmalıdır.
– Cezaevleri, bağımlılar için 'stok alanı' olmaktan çıkarılmalı, tedavi ve sosyal yeniden entegrasyon programları yaygınlaştırılmalıdır. Veriler şeffaf bir biçimde kamuoyu ile paylaşılmalı; bilim insanları ve sivil toplum sürece dahil edilmelidir. Yoksulluk, işsizlik ve barınma krizi ile mücadele, uyuşturucu ile mücadelenin ayrılmaz parçası olarak ele alınmalıdır.”
