2025 yılında tarım sektöründe ciddi kayıplara yol açan ve gıda fiyatlarının yükselmesine neden olan zirai don, bu yıl da çiftçiler için büyük bir tehdit oluşturabilir.
Geçtiğimiz yıl önemli bir afet boyutuna ulaşan zirai don, tarım sektöründe kalıcı etkiler bıraktı. Uzmanlar, 2026 yılında benzer bir durumun yaşanabileceği konusunda endişelerini artırırken çiftçiler alarma geçti.
Uzmanlar, mart, nisan ve mayıs ayları boyunca meydana gelebilecek erken ve geç ilkbahar donlarına karşı üreticilerin hazırlıklı olmaları gerektiğinin altını çiziyor.
İklim değişikliğinin etkisiyle mevsim geçişlerinde yaşanan sert dalgalanmalar, riskleri artırırken, özellikle narenciye ve hububat üretiminde zirai don kaynaklı zarar olasılığı endişe veriyor. Türkiye genelinde çiftçiler, olası kayıpları önlemek için şimdiden önlemler almaya başladı.
'BU YIL DA ZİRAİ DON GÖZLEMLİYORUZ'
Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Mehmet Ali Ünal, geçen yıl meydana gelen zirai donun olumsuz etkilerinin bu yıl da hissedileceğini belirterek, “Doğru çeşit ve anaç seçimi büyük önem taşıyor. Bahçe tesisinde, vadi tabanları yerine daha az don riski taşıyan bölgelerin seçilmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu.
Ünal, iklim değişikliği ve küresel ısınmanın kaçınılmaz sonuçları olarak Türkiye ve Akdeniz kuşağında mevsim geçişlerinde sert hareketlerin görüldüğünü ifade etti.
Türkiye’deki genel tarımsal riskler arasında geçen yıl belirgin olarak hissedilen ilkbahar geç donlarının yanı sıra, üreticilerin büyük kısmının bu iklim olayı ile daha önce karşılaştığını anımsatan Ünal, geçen yıl yaşanan ekstrem don olaylarının lokal bir tehlikeden bölgesel bir tehdide dönüşmüş olduğunu belirtti.
Bu yıl da benzer tehlikelerin olduğunu vurgulayan Ünal, “Mart, nisan ve mayıs aylarında yine ilkbahar erken ve geç donlarının ülkemizi olumsuz etkileyeceği tahmin edilmektedir.” dedi.
ÇİFTÇİLER ALARMDA
Dün, Akdeniz bölgesinden gelen haberlere göre, Antalya ve Adana'daki çiftçiler, zirai dona karşı tarlalarına kurdukları don önleyici pervaneleri devreye sokarak nöbet tutmaya başladılar.
Adana’daki narenciye üreticileri, sıcaklıkların zaman zaman sıfırın altına düşmesi üzerine zirai don riskine karşı tedbir almaya çalıştı.
Adana Yüreğir bölgesinde, bahçelere yerleştirilen 30 ile 60 dekarlık alanda etkili olan pervaneler, hava sıcaklığı belirlenen değerin altına düştüğünde otomatik olarak çalışırken elle de devreye alınabiliyor.
Benzer şekilde, Antalya’daki çiftçiler seralarında ısıtma, yağmurlama ve dumanlama yöntemleriyle ürünlerini korumaya çalıştılar. Gece gündüz seralarında kalan üreticiler, sıcaklık değerlerini sürekli izleyerek don riski için önlem aldılar.
TMO'DAN UYARI
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından hazırlanan “Fenolojik Değerlendirme-Hububat ve Bakliyatta Yağış, Ekiliş ve Gelişim Analizi (Aralık 2025 Değerlendirmesi)” raporuna göre, kar örtüsünün bulunduğu alanlardaki hububat, soğuk stresine karşı korunurken, kar örtüsünün yetersiz olduğu bölgelerde ocak ayı itibarıyla zirai don riskinin dikkatle izlenmesi gerektiği ifade edildi.
Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde erken ekim yapılan ve düşük rakımlı arazilerde kardeşlenme sürecine girildiği, İç Anadolu, Karadeniz’in iç kesimleri ve Doğu Anadolu’da bitkilerin çimlenme, çıkış veya erken yapraklı dönemde dormansi dönemine geçtiği gözlemlendi.
Karadeniz Bölgesi kıyı kesimlerinde gelişimin iyi seyrettiği, iç kesimlerde yağış ve don riskinin belirleyici olduğu, Doğu Anadolu Bölgesi’nde ise hububatın dormansi döneminde olduğu ve ürün desenindeki değişimlerin sınırlı ve bölgesel nitelikte kaldığı tespit edildi.
Rapor ayrıca, üreticiler için uyarılara da yer verdi. Kış aylarında don, kırağı ve ani sıcaklık düşüşlerine karşı ekili alanların düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiği belirtilirken, geç ekilen alanlarda çıkış ve bitki gelişiminin yakından takip edilmesi istendi. Olağanüstü bir durumun tespiti halinde resmi birimlere zamanında bilgi verilmesinin önemi vurgulandı.
(AA-NEFES)
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN