Telefon ve Bilgisayarlara Çip Zammı Geliyor

Yapay zeka altyapısına duyulan yoğun talep, çip fiyatlarının hızla artmasına neden olurken, bu durumun tüketici elektroniği pazarında etkileri hissedilmeye başlandı.

Bugün Reuters tarafından yayımlanan habere göre, dünya genelinde akıllı telefon, kişisel bilgisayar ve oyun konsolu satışlarının bu yıl daralması bekleniyor. Çoğu üretici, yükselen maliyetleri dengelemek amacıyla fiyatlarını artırma yoluna gidiyor.

YAPAY ZEKANIN TALEBİ, ARZI TÖKÜYOR

OpenAI, Alphabet'e bağlı Google ve Microsoft gibi ABD merkezli teknoloji devlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı yatırımlar, küresel bellek çipi arzının önemli bir kısmını veri merkezlerine yönlendirdi. Üreticiler, daha yüksek kârlılık sunan veri merkezi bileşenlerine öncelik vermeleri sebebiyle, tüketici elektroniği tarafında fiyat artışları meydana geldi.

Dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi olan Samsung, SK Hynix ve Micron, son aylarda artan talebe yetişmede zorluk çektiklerini belirtirken, yükselen fiyatların tesiriyle güçlü çeyrek sonuçları açıkladı.

AKILLI TELEFON VE BİLGİSAYAR SATIŞLARINDA DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ

Fiyat artışlarının tüketici pazarına yansıması kaçınılmaz gözüküyor. Araştırma şirketleri IDC ve Counterpoint, küresel akıllı telefon satışlarının 2023'te en az yüzde 2 oranında daralacağını tahmin ediyor. Bu durum, birkaç ay önceki büyüme beklentilerine ters bir tablo sunmakta ve 2023'ten bu yana ilk yıllık düşüş olabilir.

IDC'ye göre bilgisayar pazarının da 2026'da en az yüzde 4,9 oranında küçülmesi bekleniyor. Geçtiğimiz yıl yüzde 8,1 büyüme gösteren pazarın yön değiştirmesi dikkat çekici bir durum. TrendForce verilerine göre, oyun konsolu satışlarının da bu yıl yüzde 4,4 oranında gerilemesi bekleniyor; oysa 2025'te yüzde 5,8 büyüme öngörülüyordu.

ÜRETİCİLER ZORLU BİR TERCİHLE KARŞI KARŞIYA

Pek çok şirket şimdiden fiyat artırma yoluna giderken, Apple ve Dell gibi sektörün devleri önemli bir karar sürecindeler: Artan maliyetleri üstlenerek kâr marjlarından fedakârlık mı yapacaklar, yoksa fiyatları yükselterek talep riskini mi göze alacaklar?

Emarketer analisti Jacob Bourne, “Üreticiler maliyetlerin bir kısmını üstlenebilir, ancak kıtlığın boyutunu göz önünde bulundurulduğunda bunun tüketici fiyatlarına yansıması kaçınılmaz” değerlendirmesini yaptı. Bourne'a göre, 2026'da tüketici cihazı satışları da daha zayıf bir seyir izleyebilir ve genel enflasyon ortamında ürün satışı şirketler için daha da zorlaşacak.

Counterpoint, bellek fiyatlarının geçen yılki yüzde 50'lik artışın ardından ilk çeyrekte yüzde 40 ila 50 oranında yeniden yükselebileceğini tahmin ediyor. Fusion Worldwide'ün Başkanı Tobey Gonnerman, bazı ürünlerde son iki çeyrekte yüzde 1000'e varan fiyat artışları gözlemlendiğini ve bu yükselişin sürdüğünü ifade etti. Gonnerman'a göre, tüketiciler yakında dizüstü bilgisayarlar, cep telefonları, giyilebilir teknoloji ve oyun cihazlarında belirgin fiyat artışlarıyla karşılaşabilirler.

EN ÇOK DÜŞÜK VE ORTA SEGMENT ETKİLENECEK

Analistler, bellek fiyatlarındaki artışın özellikle düşük ve orta segment cihaz üreten şirketlere daha fazla etki edeceğini öngörüyor. Xiaomi, TCL Technology ve Lenovo gibi markalar bu kategoride öne çıkıyor. TrendForce, Dell ve Lenovo'nun 2026'nın başında yüzde 20'ye varan fiyat artışları planladığını bildirmişti.

2025'in son çeyreğinde Raspberry Pi, Xiaomi, Dell, HP ve Lenovo hisselerinde düşüş gözlemlendi. En sert kaybı yüzde 27.2 ile Xiaomi yaşadı.

HP CEO'su Enrique Lores, Kasım ayında yaptıgı açıklamada bellek çipi maliyetlerindeki “önemli” artış sebebiyle PC fiyatlarını artıracaklarını duyurdu. Raspberry Pi CEO'su ise Aralık ayında yayımladığı blog yazısında maliyet artışlarının “acı verici” olduğunu belirterek fiyat artışı yapılacağını açıkladı.

Zayıflayan talep görünümünün, Best Buy gibi elektronik perakendecilerin satışlarını da olumsuz yönde etkilemesi bekleniyor. Şirket, daha önce gümrük tarifelerine bağlı fiyat artışlarının tüketicileri caydırabileceği uyarısında bulunmuştu.

Apple, 29 Ocak'ta, Dell ise 26 Şubat'ta finansal sonuçlarını açıklamayı planlıyor. Xiaomi'nin bilançosunu ise genellikle Mart ayının sonlarında yayımladığı biliniyor.

APPLE DAHA AVANTAJLI

Bazı analistlere göre Apple, ölçeği, fiyatlama gücü ve geniş tedarik ağı sayesinde rakiplerine göre daha avantajlı bir konumda. Şirket, iPhone'un amiral gemisi modellerinde ABD’de genellikle lansman sonrası fiyatları sabit tutuyor. Geçtiğimiz yıl yüz milyonlarca dolarlık gümrük maliyetini tüketicilere yansıtmamayı tercih etmişti.

Morningstar analisti William Kerwin, Apple’nın dalgalı spot piyasa fiyatları yerine sözleşmeli alım fiyatlarını seçtiğini ve bu sayede tutarlı maliyet avantajı sağladığını ifade ediyor. Ancak Kerwin’e göre Apple da tamamen etkilenmiyor değil ve artan girdi maliyetlerini dengelemek için fiyat artırmak zorunda kalabilir.