Amerika Birleşik Devletleri, Covid-19 pandemisindeki “yönetim zafiyetleri ve reform eksikliklerini” gerekçe göstererek, Dünya Sağlık Örgütü'nden (DSÖ) resmen ayrıldığını açıkladı.
ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı, bir yıldır süren ayrılma sürecinin bugün itibarıyla tamamlandığını duyurdu.
ABD, Dünya Sağlık Örgütü'nden resmi olarak çıktığını bildirdi. Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından yapılan ortak açıklamada, Cenevre merkezli örgütün “Dünya Sağlık Örgütü üyesi devletlerin uygunsuz siyasi etkisinden bağımsız olduğunu kanıtlayamadığı” vurgulandı.
Bu karar, ABD Başkanı Donald Trump'ın göreve başladığı gün olan 20 Ocak 2025'te duyurduğu ayrılma planının sonucudur.
Washington yönetimi, geçen bir yıl içinde örgüte sağladığı mali desteği kesti, personelini geri çekti ve önceki dönemlerde DSÖ çatısı altında yürüttüğü faaliyetleri ikili anlaşmalar zeminine taşıdı.
“Dünyaya Kritik Haftalara Mal Oldu”
Bakanlıkların ortak açıklamasında, Dünya Sağlık Örgütü'nün pandeminin ilk aşamalarında küresel acil durum ilanını geciktirdiği ifade edilerek, “Bu durum, virüs yayılırken dünyaya kritik haftalara mal oldu” denildi.
ABD'li yetkililer, metinde, Çin'in virüsün insandan insana bulaştığına dair kanıtları gizlemesine rağmen, DSÖ yönetiminin “Pekin'in salgına verdiği yanıtı taklit edip övdüğünü” belirtti. Ayrıca, “örgütün semptomsuz bulaşma risklerini ve virüsün hava yoluyla yayıldığı gerçeğini önemsiz gibi gösterdiği” kaydedildi.
Washington'un eleştirileri, virüsün kökenine ilişkin soruşturma ile devam etti. Bakanlık, Çin'in Wuhan laboratuvarlarının faaliyetlerine dair bilgi vermeyi reddetmesine rağmen, DSÖ raporunun “virüsün bilim insanları tarafından yaratıldığı ihtimalini” reddetmesini “kuruma duyulan küresel güveni sarsan bir faktör” olarak değerlendirdi.
ABD yönetimi, pandemiden sonra DSÖ'nün siyasi nüfuz, yönetim eksiklikleri ve koordinasyon noktasında “anlamlı reformlar hayata geçirmediğini” bildirdi.
Yeni Strateji: Önce Amerika
Dünya Sağlık Örgütü ile ilişkilerini yalnızca ayrılık sürecini yönetmekle sınırlı tutacağını vurgulayan ABD, yeni yol haritasını “Önce Amerika” ilkesi etrafında şekillendireceğini açıkladı.
Bakanlık açıklamasında, bundan böyle bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve biyogüvenlik konularında diğer ülkelerle, özel sektörle ve sivil toplumla doğrudan ikili ilişkiler kurulacağı ifade edilerek, “ABD liderliğindeki çabalar, dünya genelindeki ortaklara fayda sağlarken, acil durum müdahalesi ve sağlık inovasyonunda önce Amerika'yı korumaya öncelik verecek” denildi.
