İLKE ÇITIR / NEFES
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) programı kapsamında, genç yaşta olan öğrenciler düşük ücretli iş gücü olarak kullanılmakta ve ağır, güvencesiz, denetimsiz çalışma şartlarına maruz kalmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı, program çerçevesinde haftada dört gün çalışma süresi belirlemiştir. Bu kurala göre, 18 yaşından küçük öğrencilerin günde maksimum yedi, haftada ise 35-40 saat çalıştırılması öngörülmektedir.
Resmi tatillerde çalışma, gece veya fazla mesaiye kalma durumu ise yasaktır. Bu yıl için belirlenen asgari ücret 8.422 lira olmuştur.
Buna karşın, birçok işveren çocukları haftada beş gün, günde 12 saat boyunca çalıştırmaktadır. Yetersiz denetimler nedeniyle bu ihlaller çoğu zaman fark edilememektedir.
Aylık çalışma saatleri 240'ı bulan öğrenciler, her saat başı yalnızca 35 lira kazanmaktadır. MESEM kapsamında görev yapan öğrenciler, ağır çalışma koşullarını NEFES’e aktardı.
“Babam Okutamadı”
Kütahya'da yaşayan 17 yaşındaki Ayşe: “Babamın ablamı ve beni aynı anda okutacak maddi durumu yoktu. Bu sebeple uzun bir süre eğitime devam edemedim. Okul müdürü devamsızlık nedeniyle sınıfta kaldığımı, MESEM’e geçmezsem sınıf tekrarı yapmam gerektiğini söyledi.”
“Günde 11 Saat Çalıştım”
Çanakkale’de yaşayan 17 yaşındaki Yasemin: “Bir fotoğrafçının yanında sekiz ay çalıştım. Haftanın altı günü, günde 11 saat boyunca çalışıyordum. Aylık maaşım 6.631 liraydı. Hafta sonları da çalışmam gerekiyordu. Temizlikçi tutmak yerine haftanın üç günü temizlik işlerini de bana yaptırdılar. Okulda dinlenmek için uyuyordum. Bu şartlar altında dayanamayarak okulu bıraktım. Şimdi bir tarlada 950 liraya çalışıyorum…”
“Başka Hayat İsterdim”
Adana’da MESEM’li 16 yaşındaki Fatih: “Bir berberin yanında günde 12 saat çalıştım. Her ay işyerime denetçiler geliyordu. Stajımın yanmasından korktuğum için fazladan çalıştığımı ifade edemiyordum. Haftada bir gün yalnızca okula gidiyoruz. O kadar yorgun oluyoruz ki sıranın üstünde uyuyakalıyoruz. Öğretmenlerimiz bize üzülüp uyandırmıyordu. Aslında derslerimde başarılıydım, başka bir hayat isterdim.”
Öğrenci Sayısı Arttı
MEB verilerine göre, 2016 yılında 95.667 MESEM öğrencisi vardı. Zamanla bu sayı artış gösterdi ve en büyük artış 2021 ile 2022 yılları arasında yaşandı.
MESEM öğrenci sayısı, 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde 159.773'ten 373.720'ye yükseldi. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında ise programa katılan öğrenci sayısının 420.330 olduğu kaydedildi. Böylece MESEM öğrencilerinin sayısı dokuz yıl içinde yüzde 339 oranında artış göstermiştir.
15 Çocuk Hayatını Yitirdi
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) verilerine göre, geçtiğimiz yıl en az 15 MESEM öğrencisi, çalıştıkları sanayi ve inşaatlarda hayatını kaybetti.
