AB Üyesi Ülke Euro'ya Geçişte Aceleci Değil

Polonya hükümeti, ülkenin mevcut güçlü ekonomik göstergelerini referans alarak Euro Bölgesi'ne katılım konusunda acele etmeyeceğini duyurdu. Maliye Bakanı Andrzej Domański, Financial Times'a verdiği röportajda, Polonya'nın ekonomisinin Euro kullanan birçok ülkeden daha iyi durumda olduğunu belirtti ve ulusal para birimi zlotinin korunması yönündeki görüşlerin güçlendiğini vurguladı.

Domański, “Ekonomimiz şu anda Euro kullanan ülkelerin çoğundan açık şekilde daha iyi durumda” diyerek, “Zlotiyi korumak için elimizde giderek daha fazla veri, araştırma ve argüman var” şeklinde ifadeler kullandı.

Euro Bölgesi'ndeki Borç Krizi Planları Değiştirdi

Başbakan Donald Tusk, 2008 yılında göreve geldiğinde Polonya'nın 2012'de Euro'ya geçişini desteklemişti. Ancak Euro Bölgesi’ndeki borç krizi, bu hedefin revize edilmesine neden oldu. Sağcı Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) ise zlotinin korunmasını ulusal egemenliğin vazgeçilmez bir unsuru olarak savunmuştur.

Ekim 2023’te Avrupa Birliği yanlısı bir koalisyonun lideri olarak tekrar iktidara gelen Tusk döneminde, zlotin Euro karşısında değer kazanırken yapılan kamuoyu yoklamaları, halkın çoğunluğunun Euro'ya geçişe karşı olduğunu ortaya koyuyor.

Domański, “Kamuoyu zlotiden yana. Ancak şu anda Euro'ya geçiş üzerinde çalışmalarımızın ana nedeni, siyaset değil, ekonomidir” dedi. İki yıl önce Polonya'nın Euro Bölgesi dışındaki iki vitesli bir Avrupa Birliği yapısında kalabileceğinden endişe ettiğini belirten Domański, “Bugün ise Polonya açıkça en üst ekonomik ligde yer alıyor. Kendi para birimimizden vazgeçmek için güçlü bir sebep görmüyorum” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.

Euro'ya Geçiş Zorunlu Ama Zamanlama Esnek

AB'ye katılım kuralları gereği Euro'yu benimsememiş ülkeler, belirli mali ve ekonomik kriterleri karşıladıklarında tek para birimine geçmek zorundadır. Ancak Domański, resmi başvurunun zamanlamasının nihayetinde siyasi bir karar olacağını ve bu durumun Varşova'nın inisiyatifinde olduğunu ifade etti.

Polonya, 2007'de AB'ye katılan Bulgaristan'dan üç yıl sonra Euro Bölgesi'nin 21. üyesi oldu.

Varşova yönetimi Euro'ya geçiş yerine uluslararası alandaki pozisyonunu güçlendirmeyi hedefliyor. Domański, Polonya’nın dünyanın en büyük ekonomilerinin bulunduğu G20 platformunda yer almak istediğini söyledi. Polonya, ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi altında bu yıl Miami'de gerçekleştirilecek olan G20 zirvesine gözlemci olarak davet edildi.

20. Büyük Ekonomi

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) son verilerine göre, Polonya 2022'de 1 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe ulaşarak dünyanın 20. büyük ekonomisi konumuna yükseldi. OECD, Polonya ekonomisinin bu yıl yüzde 3,4 oranında büyümesini öngörüyor; bu oran, raporda yer alan AB ülkeleri arasında en yüksek büyüme oranı olarak dikkat çekiyor.

Öte yandan, Avrupa Komisyonu Polonya'nın bütçe açığının 2026'da GSYH'nin yüzde 6,3'üne gerilemesini bekliyor. Geçen yılki açık ise yaklaşık yüzde 6,8 seviyesindeydi. Ancak bu oran, Euro'ya geçiş için gereken Maastricht kriterlerindeki yüzde 3'lük eşik değerin hâlâ iki katından fazla.

Polonya'nın kamu borcunun ise bu yıl GSYH'nin yüzde 59,5'ine gerilemesi bekleniyor. Bu oran, 2025'teki yüzde 64,9 seviyesinden düşüşü gösteriyor ve yüzde 60'lık yakınsama kriterinin altında bulunuyor. 2025’e ilişkin kesin veriler henüz açıklanmadı. Domański, güçlü iş gücü piyasası ve Avrupa devlerinden en düşük işsizlik oranlarından birine sahip olmanın kamu maliyesine katkı sağladığını belirterek, “Ücretler artıyor, bu durum vergi gelirlerini artırıyor” dedi.

Merkez Bankası Gerilimi

Hükümet ile Polonya Merkez Bankası arasındaki ilişkilerin de istikrara kavuştuğu ifade edildi. Tusk, 2023’te Merkez Bankası Başkanı Adam Glapiński’yi görev süresinin sonuna kadar devam etmesine rağmen mahkemeye sevk etmekle tehdit etti. Glapiński, suçlamaları reddedip, görev süresinin kısaltılmasına yönelik girişimin hukuka aykırı olduğunu savunarak Avrupa Merkez Bankası'na başvurmuştu. Görev süresi 2028'e kadar devam etmektedir.

Domański, son iki yılda Glapiński ile iki kez görüştüğünü ve kendisinin merkez bankasının bağımsızlığını son derece ciddiye aldığını belirtti.

Ancak hükümet ile Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki arasındaki gerilim devam etmekte. PiS’in adayı olan Nawrocki, geçtiğimiz yaz göreve başlamasından bu yana pek çok hükümet düzenlemesini veto etti. Bu ay 2026 bütçesini, bütçe açığı ve kamu borcuna dair endişeleri gerekçe göstererek Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.

Domański, Cumhurbaşkanı’nı Polonya’nın kredi notunu riske atmakla suçladı. Kredi derecelendirme kuruluşları, kurumsal gerilimleri mali disiplin açısından bir risk unsuru olarak değerlendirdiklerini belirten Domański, “Cumhurbaşkanı kamu maliyesini iyileştirme çabalarımızı istikrarsızlaştırmaya çalışıyor. Derecelendirme kuruluşları bunu yakından izliyor ve kararlarını etkileyebilir. Bu Polonya için bir tehlike” ifadelerini kullandı.