Kahramanmaraş'ta, el emeğine dayanarak sürdürülen yorgancılık mesleği, değişen tüketim alışkanlıkları ve çırak yetiştirilmemesi sebebiyle tehdit altına girdi. Dulkadiroğlu ilçesinde, Kanlıdere Caddesi'nde yaklaşık 50 yıldır esnaflık yapan 62 yaşındaki Ali Kösesakal, mesleğin yok olma durumu ile karşı karşıya olduğunu dile getirdi.
Çocukluk yaşlarında bu mesleğe adım attığını belirten Kösesakal, 40 yıldır aynı iş yerinde hizmet verdiğini kaydetti. Zamanla Kanlıdere Caddesi'nin Kahramanmaraş'ın “Yorgancılar Çarşısı” haline dönüştüğünü anlatan Kösesakal, “Biz dükkan açtığımızda, diğer yorgancı arkadaşlar da aramıza katıldı. Burası el emeği göz nuru ürünlerin merkeziydi” diye konuştu.
“El Emeği Bittiği İçin Artık Çırak da Gelmiyor”
Kösesakal, “Eskiden çok fazla kalfamız vardı, pek çok insanı bu meslekten yetiştirdik. Ancak şimdi el emeği azalır hale geldiği için çırak bile gelmiyor, eleman yetişmiyor. Burada yorgancılığı en fazla 3 yıl daha icra edebiliriz. Sonrasında bu hizmeti verecek kimse kalmayacak. En az 3 kalfa yetiştirdim burada. Bu insanlar evliydi ve ailelerini geçindirebilecek durumdaydılar. Ayrıca, geçmişte kalfa, evini kolayca geçindiriyordu. Ama artık emeğimizin karşılığını alamıyoruz” şeklinde konuştu.
“Her Şey Naylonlaştı”
Kösesakal, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Atalarımız bu yünlerle nasıl yaşamışsa, ben de aynı şekilde yaşamayı tavsiye ederim. Yün ve pamuk, sağlık açısından oldukça önemlidir. Naylon ve sentetik ürünler ortaya çıktı. Fakat şu naylonların içindeki hücre yapıları yıllar geçse de bozulmuyor. Oysa yün yıkandıkça canlılığını korur, insanın rahat uyumasını ve dinç uyanmasını sağlar. Sağlık açısından yün ve pamuk her zaman tercih edilmelidir. Bunun neden tercih edilmediği ise şimdiki neslin, 'makineye atalım, yıkayalım' düşüncesidir. Kimse değer vermiyor, önemsemiyor. Halbuki, ben döşek, yorgan ve yastığın da yün olmasını öneririm. Beş kiloluk bir yün döşekte ve yün yorganla yatan biri sabah dinç uyanır. Ancak bunları anlatamıyoruz. Her şey naylonlaştı. Hazırını al, makineye at, yıka. Üç yıl sonra yenisini al.”
Maraş'ta sadece 5 usta kaldığını vurgulayan Kösesakal, “Hepsinin yaşı 60'ın üzerinde. Diğer ilçelerde ise usta neredeyse yok. İç Anadolu’da yün yorgan hala rağbet görebiliyor fakat Kahramanmaraş’ta en çok tercih edilen ürün çeyiz yorganıdır. Bize 'sarıklı yorgan' derler. Kadife çeyiz yorganları oldukça sık üretilmektedir. Kadife yorganlarda yaklaşık 100 modelimiz mevcut. Müşterilerimiz geliyor, rengine ve modeline karar veriyor. Genç kızlarımız tercihlerini yaparak, biz de yaklaşık bir hafta, on gün içinde teslimat yapıyoruz. Bir yorganın yapımı ortalama bir buçuk gün sürüyor. Yorgan, altı ilikli ve düğmeli melefesiyle hazırlanıyor. Bir yorganın fiyatı 4.000 ile 4.500 lira arasında değişiyor. Bize kalan ise yaklaşık 2.500 lira. Gün boyu emek veriyoruz fakat emeğimizin karşılığını alamıyoruz.” ifadelerini kullandı.
