Krediler Kısıtlandı, Ekonomik Kriz Tehlikesi Artıyor

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

Ekonomik dalgalanmalar ve izlenen tarım politikaları, çiftçileri derin bir borç sarmalına sürüklüyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) Kasım 2025 tarihi itibarıyla verilerine göre, tarım sektörü bankalardan 1 trilyon 166 milyar TL kredi kullanırken, bu kredilerin 11.8 milyar TL'sinin takibe alınması ile rekor seviyeye ulaşıldı. 2002 yılında, iktidara gelen AKP döneminde çiftçilerin toplam borcu 2.5 milyar TL iken, bu rakam 24 yıl içinde %46,540 oranında artarak 466 katına çıktı. BDDK'nın en son verilerine göre, Aralık 2004'te çiftçinin toplam borcu 5.1 milyar TL iken, ödenmeyen borç miktarı 209 milyon TL’ydi. Bugün ise takipteki borç miktarı 56 katına (yüzde 5,546) çıkarken, toplam borç yaklaşık 229 katına (yüzde 22,761) ulaştı.

Enflasyon kaynaklı maliyet artışları, düşük alım fiyatları, don ve kuraklık gibi olumsuz koşullar altında üreticiler, borçla üretime devam ederken Hazine'den de yeni bir darbe aldı. Sosyal güvenlik ve vergi borcu olan üreticilere, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla önceden sağlanan sübvansiyonlu kredi imkânı, 1 Ocak itibarıyla durduruldu.

ÜRETİM RİSK ALTINDA

Türkiye'de neredeyse borcu olmayan bir çiftçinin kalmadığını vurgulayan Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Genel Başkanı Hidayet Muslu, bu durumun indirimli kredilerden yararlanmayı neredeyse imkansız hale getirdiğini söyledi. Yasağın kaldırılacağına dair duyumlar olduğunu belirten Muslu, “Ancak uygulamada böyle bir durum yok” dedi. Özel bankaların sunduğu yüksek faiz oranlarının çiftçiler açısından sürdürülebilir olmayacağını ifade eden Muslu, üreticiler krediye erişemezse üretimlerini sürdüremeyeceklerini dile getirdi. Muslu, “2026 yılı çok daha sıkıntılı geçecek. 2025’te yaşanan sorunların daha ağırını 2026’da yaşayacağız. Üretim ciddi risk altında” diye konuştu.

ÇİFTÇİ BORÇLARI ERTELENSİN

Borcunu yeni borçlarla kapatan üretici, kredi bulamadığında ya tefecilerin hizmetine düşmekte ya da üretimden çekilmek zorunda kalmaktadır. TZD Başkanı Hidayet Muslu, mevcut destekleme politikalarının tarımdaki yapısal sorunları çözmeyeceğini belirterek, borçların bir an önce ertelenmesi gerektiğini belirtti. Muslu, tarımın stratejik bir sektör olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerek, “Planlamadan başlayarak, A’dan Z’ye yeni bir tarım politikası oluşturulmalı” dedi.