200 Lirayı Pula Dönüştürdüler

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

2009 yılında piyasaya sürülen 200 TL, yaşanan büyük erozyonun yanı sıra vatandaşların alım gücündeki kaybı da gözler önüne seriyor. 2009'da, TL'nin piyasada bulunmaya başladığı dönemde dolar 1.52 liraydı. Bu durumda 200 lira yaklaşık olarak 131 dolara eşit geliyordu. Ancak günümüze gelindiğinde 131 dolar 5.672 lira değerinde. Türk ekonomisi çeşitli krizler yaşarken, TL döviz kurları karşısında ciddi bir değer kaybı yaşadı. Şu anda dolar 43.3 lira seviyesinden işlem görmekte ve 200 lira sadece 4.6 dolara tekabül ediyor. TL yalnızca dolara karşı değil, Euro karşısında da değer kaybı yaşamış durumda. 2009'da Euro'nun değeri 2.13 lira iken, günümüzde Euro 51.43 lira seviyesine ulaştı. 2009’da 93.8 Euro değerindeki paramız, artık yalnızca 3.8 Euro ediyor.

NAKİT VALİZLE TAŞINIYOR

TL’nin hızlı değer kaybı, yeni banknotların piyasaya sürülmemesiyle birlikte nakit alışverişleri üzerinde ciddi bir etki yarattı. Para piyasası uzmanları, en büyük sorunların oto galerileri ve tapu dairelerinde yaşandığını belirtiyor. Nakit para artık valizlerle taşınmak zorunda kalınıyor. Örneğin, 1 milyon liralık bir ödeme yapmak için 5 bin adet 200 lira banknote taşımak gerekiyor.

SEPET 4.367 TL’YE ÇIKTI

Öte yandan, liradaki bu kayıp, vatandaşların alışverişlerini de olumsuz yönde etkiledi. Temel gıda ürünlerinin fiyatları, 2009'dan 2026'ya kadar önemli ölçüde artış gösterdi. 2009 yılında 200 liraya alınabilen bir ürün sepeti için, Merkez Bankası enflasyon hesaplamalarına göre, bugün 4.367 lira ödenmesi gerekiyor. Örneğin; 2009’da kilogram fiyatı 16 TL olan dana etinin fiyatı 2026’da 865 TL’ye, 4.43 TL olan tavuk etinin fiyatı 113 TL’ye, beyaz peynirin kilogram fiyatı ise 11 TL’den 339 TL’ye yükseldi. 200 lira 2009 yılında 73.5 litre benzin alabiliyorken, bugün bu rakam yalnızca 3.6 litreye düştü; 2009’da benzinin litre fiyatı 2.72 lira iken, günümüzde bu fiyat 55.15 liraya çıkmış durumda.

Yarım Hamburger Alınabiliyor

Enflasyon nedeniyle gıda fiyatları kontrolden çıkmış durumda. Şu anda en çok tartışılan konuların başında menü fiyatları var. Hesabı ödemek için destelerle 200 TL taşımak zorunda kalınıyor. Big Mac Menü hesabı da bu durumun çarpıcı bir örneği. 2009 yılında 200 TL piyasaya sürüldüğünde Big Mac Menü’nün fiyatı 8.50 liraydı ve bu parayla 23.5 adet hamburger satın almak mümkündü. Günümüzde ise restoranlarda Big Mac Menü fiyatı 400 liraya kadar ulaştı. Bu durumda 200 lira ile yalnızca yarım hamburger almak mümkün olabiliyor. 23.5 adet hamburger almak için günümüzde 9.400 lira harcamak gerekecek, bu da nakit ödeme için 47 adet 200 TL banknot gerekiyor.