Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) 2025 yılı raporuna göre, geçen yıl yapılan hak ihlali başvuruları bir önceki yıla oranla azalma gösterse de Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en fazla şikâyet edilen ülke yine Türkiye oldu.
Çoğu 15 Temmuz Bağlantılı
AİHM, içtihat hukukuna genel bir bakışla birlikte 2025 Yıllık Raporu'nu yayımladı. Rapora göre, 2025 yılında Türkiye'den toplam 18 bin 464 başvuru yapıldı. Bu rakam, 2024 yılında kayıt altına alınan 21 bin 600 başvuruya göre belirgin bir düşüşü temsil etse de Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en fazla şikayet edilen ülke yine Türkiye olarak kaydedildi.
Türkiye'den gelen başvuruların yüzde 80'inden fazlasının, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminin ardından alınan önlemlerle ilgili gözaltı, tutuklama ve yargılama süreçlerinden kaynaklandığı ifade ediliyor.
74 Davanın 66'sında İhlal Kararı
Mahkeme, 2025 yılı içerisinde Türkiye hakkında bireysel veya grupsal başvurularla bağlantılı olarak toplamda 74 davada karar verdi. Bu davalardan 66'sında AİHS'nin en az bir maddesinde ihlal olduğuna hükmedilirken, 6'sında ihlal tespit edilmediği, 2'sinin ise diğer yöntemlerle sonuçlandığı belirtildi.
Türkiye hakkında 24 dava ile en fazla ihlal kararı, AİHS'nin adil yargılanma hakkı maddesi üzerinden verildi. Bu maddeyi, 21 dava ile AİHS'nin özgürlük ve güvenlik hakkıyla ilgili maddesi takip etti.
Rusya İkinci Sırada
Türkiye'yi, Rusya (7 bin 177), Ukrayna (4 bin 4), Polonya (3 bin 517), İtalya (2 bin 787), Yunanistan (2 bin 562), Romanya (2 bin 489) ve Azerbaycan (2 bin 180) izledi. Rapora göre, AİHM'de toplam başvuru sayısı geçen yıl yüzde 11'lik bir azalmayla 53 bin 450'ye düştü.
Bir Ayda 650 Başvuru
AİHM kaynaklarından edinilen bilgilere göre, yılın başından beri Türkiye'ye karşı yaklaşık 650 yeni başvuru yapıldığı kaydedildi. Bu başvuruların büyük çoğunluğunu, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası meslekten ihraç edilen bireyler oluşturuyor.
10'uncu Yıla Özel Tedbirler
Yakın zamanda, benzer şikayetleri içeren kitlesel bir başvuru dalgasının meydana geleceğini öngören AİHM, bu başvuruların “idari olarak etkin bir şekilde yönetilmesi” amacıyla 1 Ocak 2026 itibarıyla belirli özel tedbirlerin uygulanmaya başlanacağını açıkladı.
Alınacak tedbirler arasında başvuruların bir kapak sayfasıyla birlikte sunulması, başvurucuların Mahkeme'nin resmi internet sitesinden başvuru formu indirmesi ve elektronik ortamda doldurması, hem kapak sayfasının hem de başvuru formunun her bir başvuru için ayrı ayrı doldurulması, çıktılarının alınması ve bu şekilde gönderilmesi yer alıyor.
Spor Kulüpleri de Başvuruyor
AİHM kaynakları, Türkiye'deki spor kulüplerinden gelen başvuruların artışına da dikkat çekiyor. AİHM'nin gündeminde, özellikle Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu'nun bağımsızlığı ile ilgili olarak yaklaşık 60 başvuru bulunmakta.
AİHM, bu ayın başında aldığı bir kararda, Tahkim Kurulu'nun bağımsızlığının yetersiz olduğuna hükmetmişti.
