ABD’den Kritik Mineraller Hamlesi: 55 Ülke Buluştu

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'da düzenlenen uluslararası bir toplantıda kritik mineraller için yeni bir ticaret mimarisi oluşturma planını duyurdu. Vance, ABD'nin yerli üreticilerini korumak amacıyla müttefik ülkelerle birlikte tercihli bir ticaret bölgesi oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.

Bu plan çerçevesinde, üretimin her aşamasında kritik mineraller için referans fiyatlar belirlenecek. Belirlenen fiyatlar, tercihli ticaret bölgesine üye ülkeler için bir taban fiyat işlevi görecek ve ayarlanabilir tarifelerle korunacak.

Vance, “Ucuz kritik minerallerin piyasalarımıza akın ederek yerli üreticilerimizi zayıflatması sorununu ortadan kaldırmak istiyoruz” şeklinde konuştu.

Çin’e Karşı Tedarik Güvenliği Hamlesi

ABD yönetimi, Çin'in yarı iletkenler, elektrikli araçlar ve gelişmiş silah sistemleri için hayati öneme sahip minerallerin işlenmesindeki güçlü konumunu jeoekonomik bir araç olarak kullandığını savunuyor.

Bir önceki Başkan Donald Trump yönetimi, geçen yıl Çin'in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlama kararı almasının ardından kritik mineral tedarikini güvence altına alma çabalarını hızlandırdı.

Trump, “Project Vault” adı verilen ABD stratejik kritik mineraller stok programını başlattı. Bu proje, ABD İhracat-İthalat Bankası'ndan sağlanan 10 milyar dolarlık başlangıç finansmanı ve 2 milyar dolarlık özel sektör katkısıyla destekleniyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'daki toplantılara Hindistan, Japonya, Güney Kore, Almanya, Avustralya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin de aralarında bulunduğu 55 ülkenin katıldığını açıkladı. Rubio, kritik minerallerin “aşırı derecede tek bir ülkenin elinde yoğunlaştığını” belirterek bunun jeopolitik bir kaldıraç haline geldiğini ifade etti.

Çok Taraflı Anlaşmalar Yolda

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Meksika ile ikili, Avrupa Birliği ve Japonya ile üçlü bir plan üzerinde çalışıldığını duyurdu. Bu planın amacı, kritik mineral tedarik zincirlerini güçlendirmek ve daha geniş kapsamlı bir müttefik anlaşmasının zeminini hazırlamak.

Planlar; fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar ve garantili alım mekanizmaları gibi araçların değerlendirilmesini içeriyor. ABD, AB ve Japonya ayrıca G7 ve Minerals Security Partnership çerçevesinde iş birliğini artırmayı hedefliyor.

Maden Şirketlerinin Hisse Senetleri Geriledi

Ticaret bloğu planının duyurulmasının ardından New York'ta işlem gören maden şirketlerinin hisselerinde sert bir düşüş yaşandı. MP Materials, Critical Metals, NioCorp Developments ve USA Rare Earth hisseleri yüzde 11 ile 15 arasında değer kaybetti.

Washington, asgari fiyat garantileri aracılığıyla özel sektör yatırımlarını teşvik ederek, Çin'in düşük fiyatlı arzıyla rekabet etmekte zorlanan madencilik ve işleme projelerine destek sağlamayı planlıyor. Yetkililer, bireysel yerli projelere taban fiyat garantisi verilmesi yaklaşımından uzaklaşıldığını ve daha küresel bir çözüm aranmakta olduğunu belirtti.

Yeni yaklaşımın, elektrikli araçlar, yarı iletkenler ve savunma sistemleri için kritik öneme sahip minerallerin küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirmesi, kısa vadede maliyetleri artırması ve Pekin ile ticari gerilimi yükseltmesi bekleniyor.

Çin’in Washington Büyükelçiliği ise Reuters'a yaptığı açıklamada, Çin’in küresel kritik mineral tedarik zincirlerinin güvenli ve istikrarlı kalmasına uzun süredir yapıcı katkılarda bulunduğunu ve bu yönde çaba göstermeye devam etmeye hazır olduğunu bildirdi.