Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören “Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması”nın (New START) bugün sona ermesinin uluslararası barış ve güvenlik için ciddi bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekerek, tarafları yeni bir anlaşma yapmaya yönlendirdi.
BM Genel Sekreterliği tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, Guterres, “Yeni START Antlaşması'nın bugün gece yarısı itibarıyla sona ermesi, uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi bir dönüm noktasıdır. Yarım yüzyıldan fazla bir süredir ilk kez, Rusya ve ABD'nin stratejik nükleer silahlarına ilişkin herhangi bir bağlayıcı sınırlamanın olmadığı bir durumla karşı karşıyayız.” ifadelerine yer verdi.
Guterres, bu iki ülkenin küresel nükleer silah stokunun büyük bir çoğunluğunu elinde bulundurduğuna da dikkat çekerek, Soğuk Savaş dönemi ve sonrasında bu devletler arasındaki nükleer silah kontrolünün felaketi önlemek adına önemli bir rol oynadığını belirtti.
Ayrıca, Guterres, bu anlaşmanın binlerce nükleer silahın azaltılmasını sağladığını vurgulayarak, bu kontrol mekanizmasının başta ABD ve Rusya halkı olmak üzere tüm insanlar için güvenliği önemli ölçüde artırdığını ifade etti.
Guterres, anlaşmanın sona ermesinin, nükleer silah kullanım riskinin son yılların en yüksek seviyesine ulaştığı bir dönemdeyken meydana geldiğine dikkat çekerek, “Her iki devleti de derhal müzakere masasına dönmeye, riskleri azaltan ve ortak güvenliğimizi güçlendiren bir çerçeve üzerinde uzlaşmaya çağırıyorum.” dedi.
Öte yandan, Rusya Dışişleri Bakanlığı, 5 Şubat’ta sona erecek olan Yeni START anlaşmasının uzatma talebinin ABD tarafından yanıt bulmadığını belirterek, tarafların artık yükümlülüklerinin geçerliliği olmadığını açıklamıştı. Açıklamada, “Anlaşma taraflarının, artık bu anlaşma çerçevesindeki hiçbir yükümlülüğe bağlı olmadıkları ve bir sonraki adımı serbestçe seçme hakkına sahip oldukları sonucuna varıyoruz.” denilmişti.
1991'DE İMZALANMIŞTI
ABD'nin Sovyetler Birliği ile 1991'de ve Rusya Federasyonu ile 1993'te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları'nın (START 1 ve START 2) devamı niteliğindeki Yeni START anlaşması ise 2010 yılında imzalanmıştı.
Washington ile Moskova arasında yürürlükte olan son nükleer anlaşma, uzun menzilli nükleer silah başlıkları ve füzeler üzerinde kısıtlamalar getirmektedir.
Rusya, geçen yıl sona eren anlaşmanın yükümlülüklerine bir yıl daha uyacağını bildirmişti. Ancak bu ek süre de bugün sona eriyor.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla Rusya 5,459, ABD ise 5,177 nükleer savaş başlığı ile en fazla nükleere sahip iki ülke durumundadır. Çin'in savaş başlığı sayısının ise 600'ün biraz üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.
