Ekonomi 3 Yıldır Zor Durumda

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen, deprem bölgesindeki ekonomik zorluklar devam ediyor. İşsizlik oranları ciddi boyutlara ulaşırken, yıkılan iş yerlerinin tam kapasiteyle çalışabilmesi için daha fazla desteğe ihtiyaç duyulmakta.

Depremler sonrası geçen 3 yıl içerisinde kamu, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası ortakların işbirliği ile yapılan ihtiyaç değerlendirmeleri neticesinde, deprem hasarlarının giderilmesine yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu süreçte, toplam 21 bin 690 iş yerinin kurası gerçekleştirildi. Küçük sanayi sitesi yatırımlarıyla birlikte, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi ve kalkınma ajansları tarafından bölgedeki sanayicilere sağlanan destekler sayesinde 17.6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi. Ancak, uygulanan projelere rağmen, deprem bölgesindeki ekonomik durum 6 Şubat öncesine maalesef geri dönmedi. Depremden en çok etkilenen illerdeki iş insanları, acil destekler sağlanmadığı takdirde toparlanmanın uzun yıllar alabileceğine dikkat çekiyor.

Faaliyete Geçen Fabrika Yok

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, toparlanma sürecinin yaşandığını ancak 6 Şubat öncesine dönmenin mümkün olmadığını belirtti. Şu ana kadar 13 bin 178 iş yeri teslim edildi fakat bu iş yerlerinde faaliyete geçme oranı oldukça düşük. Sadıkoğlu, “Malatya’da yaklaşık 4 bin işletmemiz hâlâ 21 metrekarelik konteynerlerde hayatta kalmaya çalışıyor. İlimizin ticareti 6 Şubat öncesine geri dönemedi. Mücbir sebep süresinin sona ermesiyle birlikte başlayan vergi ödemeleri ve KOSGEB’in sunduğu deprem kredilerinin geri ödemeleri küçük ve orta ölçekli işletmeleri büyük zorluklara sokuyor. Üç yıl geçmesine rağmen, verdiğimiz nitelikli göçü geri alabilmiş değiliz. Deprem öncesi OSB’de çalışan sayısı 42 binken, bu rakam bugün 30 bin. Depremin ardından faaliyete geçen tek bir fabrika yok, aksine kapanmalar söz konusu. Deprem öncesi 403 olan fabrika sayısı şu an 377’ye düştü. Yeni yatırımcılar da bölgeye gelmiyor. Deprem öncesi OSB’de tekstil sektöründe çalışan sayısı 21 binken, bu rakam 15 bin civarına geriledi. Depremin ardından OSB’deki 11 tekstil fabrikası ve şehirdeki 56 tekstil atölyesi kapandı” ifadelerini kullandı.

Toparlanmayı sağlamak için daha fazla finansal desteğe ihtiyaç duyduklarını dile getiren Sadıkoğlu, “Daha hızlı bir toparlanma için işletmelere düşük faizli krediler sunulmalı. Daha kapsamlı desteklere ve teşviklere ihtiyacımız var. İlimiz ihracat noktasında gerileme yaşıyor” diye ekledi.

Toparlanma Uzun Yıllar Alacak

Hatay Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hikmet Çinçin, 6 Şubat’ta Küçük Sanayi Sitesi’nde 450 iş yerinin yıkıldığını ve yalnızca 50 tanesinin yeniden inşa edilebildiğini aktardı. Depremin, Hatay’daki iş gücü piyasasında ciddi dengesizlik yaratmasının yanı sıra büyük bir göç dalgasına neden olduğunu belirten Çinçin, “2025 sonu itibarıyla Hatay’da kayıtlı işsiz sayısı 41 bin 578. Kalifiye eleman sıkıntısının giderilmesi, kalıcı konut ihtiyacının karşılanması ve sağlık ile eğitim hizmetlerinin yeniden yapılandırılması gibi konularda acil çözümler üretilmelidir. Aksi halde, Hatay’ın toparlanması uzun yıllar sürecektir. Sık sık yaşanan elektrik ve su kesintileri de sorun olarak devam ediyor. Yıkımın yoğun olduğu bölgelerde, iş yerlerinin onarımı veya makine-teçhizat alımı için hibelerle birlikte düşük faizli ve uzun vadeli kredilere erişim sağlanması oldukça faydalı olacaktır. Firmalara istihdam desteği verilmesi de önemli” dedi.

Üretimden Vazgeçmedik

Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Buluntu, depremlerden bu yana Kahramanmaraş’ın üretimden asla vazgeçmediğini ifade ederek, “Hedefimiz, dönüşümü yönetmek, markalaşmayı hızlandırmak ve geleceği birlikte inşa etmektir” şeklinde konuştu.