NALAN GÜNEŞ / NEFES
Sigarayla mücadele alanında önemli bir otorite olan Çocuk Sağlığı ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Elif Dağlı ile 9 Şubat'a özel kapsamlı bir röportaj gerçekleştirdik.
– Sigarayı Bırakma Günü hakkında düşünceleriniz neler? sizce bu tür farkındalık günleri etkili mi?
Bu artık çağdışı bir kavram. Çünkü tütün endüstrisi, sadece tütünle yetinmiyor; cannabis (esrar) endüstrisine doğru bir kayış var. Dolayısıyla bugün bu terim, geçmişte kalmış nostaljik bir ifade olarak kalıyor. Uzun zamandır sigara ile yoğun bir şekilde mücadele ediyorum. Tarihte bu kadar yüksek sigara tüketimi görülmemişti. 2009-2010 yıllarında ülke yöneticileri ve toplumun farklı kesimleri ile birlikte kararlı bir mücadele verilmişti. Bugün ise ülkemiz, tütün ve kenevirle mücadelede en başarısız günlerini yaşıyor.
– “Sigara endüstrisi çocuklarımızı almak istiyor” vurgusu yapıyorsunuz. Detaylandırır mısınız?
Yakın gelecekte çevremizden sigara tamamen yok olacak gibi görünüyor, çünkü yeni ürünler ortaya çıkıyor. Özellikle çocukları hedef alan cannabis içeren elektronik sigara kategorisi hızla yayılıyor. Endüstri, yeni stratejilerini ve gelecekteki hedeflerini çekinmeden duyuruyor. Daha önce öngördüğümüz gibi, laboratuvar ortamında üretilen ürünlere yönelmiş durumdalar. Birçok uluslararası sigara firması, kenevir şirketleri satın almış durumda. Tatlı aromalı, şeker formunda üretilmiş elektronik sigaralar piyasaya sürülmekte. Bu ürünlerde ciddi toksik maddeler ve kenevir olduğu ortada. Çocukları bağımlı yapma amacı gütmeyle üretilen bu ürünlerde, bir adet sigaradan alınan nikotin miktarının binlerce katı tek nefeste vücuda girmekte. Elektronik sigaralardaki nikotin miktarının bağımlılık yapmadığını düşünerek, geliştirdikleri nikotin tuzları ile bunu artırıyorlar. Bu sayede kullanıcılar daha fazla bağımlı hale geliyorlar.
– Çocuklarıyla birlikte elektronik sigara içen ebeveynler var…
Çocuklarıyla beraber elektronik sigara içen ebeveynler, bunun zararsız olduğunu düşünenler ve çocuklarına bu ürünü kullandıran aileler, oldukça endişe verici bir durum. Yapılan araştırmalar, bu kişilerin genellikle eğitim seviyesi yüksek ve entelektüel düzeye ulaşmış bireyler olduğunu ortaya koyuyor. Elektronik sigarayı çocuklarıyla birlikte içmek, kesinlikle bir çocuk istismarıdır.
– Sigara dumanına maruz kalan çocuklarda en sık görülen sağlık sorunları nelerdir?
Çocukların yanında sigara içmek, onları da sigara içmek zorunda bırakmak anlamına gelir. Bu maddeler zehir içerir ve çocuğa bu zehri vermek de aynı şekilde çocuk istismarıdır ve anne-babaya yakışmaz. Ayrıca 'başka odada içiyoruz, balkonda içiyoruz' gibi bahaneler ardına saklanmak da son derece yanlıştır. Sigara dumanına maruz kalmak, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bunların başında solunum, kalp-damar sistemi ve sinir sistemi ile ilgili problemler var. Ayrıca, bebeğin anne karnında maruz kalması da önemli sonuçlar doğurur. Çocuğu sigaradan korumanın tek yolu, içmemektir. Kendinizi aldatmamalı ve çocuğu maruz bırakmamalısınız. İnsan beyni 25 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünden, nikotin gibi kimyasallar bu süreçte etkili olmaya başladığında beyin yapısı ve düşünce sistemliği derinden değişir. Özetlemek gerekirse, çocukların ve gençlerin sigara, özellikle de elektronik sigara içeriklerine maruz kalması gelecekteki nesiller için büyük bir tehdit oluşturuyor.
– Sigarayı bırakmak isteyenlere önerileriniz var mı?
Öncelikle içten bir karar vermeleri önemli. “İnşallah bırakacağım” ifadesi yeterli değil. Bunu başkası değil, siz yapacaksınız. Aklınıza koyun ve harekete geçin. 'Ben bırakamam' diyenler, kanser teşhisi konulduğunda sigarayı bırakabiliyor. Neden daha önce bırakmıyorsunuz? Lütfen kendinize, ailenize ve topluma karşı iyi davranın. Yılda 90 bin kişinin sigarayla ilişkili hastalıklardan kaybedildiği tahmin ediliyor. Bu kişilerin tedavisinin masrafları sağlık harcamalarının büyük bir kısmını oluşturuyor. Sigara için harcadığınız parayı sağlığınızı geliştirmeye ve çocuklarınızın eğitimine ayırsanız daha iyi olmaz mı? Neden sadece sağlığınızı tehlikeye atan bir maddeyi kullanmaya devam ediyorsunuz?
TÜRKİYE'DE ERİŞKİNLERİN NEREDEYSE YARISI SİGARA İÇİYOR
‘Mucize bir yöntem yok, sigarayı siz bırakacaksınız’
– Sigarayı bırakma yöntemleri etkili mi sizce?
Farklı yöntemler mevcut. Hekime başvurabilir, sigara bırakma kliniklerine gidebilirsiniz. Ancak bilinmesi gereken, bu mücadeleyi kendi çabanızla yapmanız gerektiğidir; mucize ilaçlar veya yöntemler yok.
– Devlet ve sağlık kurumlarının bu konuda sağladığı destekleri yeterli buluyor musunuz?
Sigara bırakma konusunda bazı destekler mevcut ancak tüm bağımlılıklar tek bir çerçevede ele alınıyor. Türkiye’deki erişkinlerin neredeyse yarısı sigara içiyor. Bu oranlarla mücadele etmek zor. 2010 yılında bu oran önemli ölçüde düşmüştü, neredeyse başarmıştık; yine yapabiliriz. Hastalık yapmayan bu maddenin satışından zenginleşmenin ülkemize bir faydası olmadığı açık. Bu konuyla ilgili bir yol haritası oluşturulmalıdır.
– Sigara yasağı genişliyor. Bu yasaklar yeterli mi sizce?
Sigara yasağı genişlemiyor, zaten mevcut olan yasalar uygulanmıyor. Dışarı çıkıp hangi restoranlarda sigara içildiğine bakın. Kanun ilk çıktığında oldukça iyi uygulandı. Biz bunun için çok çaba sarf ettik ve başardık. Ancak sonrasında ne olduysa, yasaların uygulanmadığını görüyoruz. Şimdi yeni yasalar çıkarıldığı izlenimi yaratılmakta.
– Sigarayı bıraktıktan sonra vücutta hangi değişiklikler olur?
Vücut, sigaranın bırakılmasıyla birlikte olumlu değişimlere anında başlar. Hiç sigara içmemiş bir insan sağlığına kavuşması için 15 yıl gibi bir süreye ihtiyaç duyar ancak yine de nereden başlamanız gerektiğini düşündüğünüzde geri dönüşünüz olmalı. Her içmediğiniz gün, siz ve aileniz için yeni bir yaşamdır. Lütfen geç kalmayın ve sigarayı hemen bırakın.
Siz içerseniz çocuk da içer
– Sigara içen ebeveynlerin çocukları ileride sigaraya daha mı yatkın oluyor?
Çocuk, anne babasını taklit eder ve onların en güvendiği kişiler sizlersiniz. Sigara içen bir ebeveynin çocuğu da büyük bir ihtimalle sigara içecektir. Yapılan araştırmalar, sigara içen anne babaların çocukları için sigara içme oranının daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Ömrünüzden 10 yıl çalıyor
Sigara kullananların yarısı, sigara ile ilişkili hastalıklar sebebiyle yaşamını yitiriyor. 1950’li yıllarda, doktorlar üzerinde yapılan ve 50 yıl süren bir araştırma bunu kanıtlamıştır. Sigara içiyorsanız, sigara ile ilişkili hastalıklar nedeniyle akranlarınızdan en az 10 yıl daha erken hayatınızı kaybedersiniz.
