Yapay Zekanın Görünmeyen Yüzü: Haftada 70 Saat Çalışma Şoku

Yapay zeka devrimi ile birlikte teknoloji alanındaki rekabet kızışırken, tartışmalı bir çalışma modeli yeniden dikkate alındı: 996 Kültürü.

New York merkezli girişimlerden Çin'in teknoloji devlerine kadar yayılan bu akım, haftalık 70 saati aşan çalışma sürelerini bir “gurur sembolü” olarak sunuyor.

Çin menşeli olan ve adını sabah 09:00'dan akşam 21:00'e, haftada 6 gün çalışmaktan alan “996” sistemi, günümüzde ABD merkezli yapay zeka girişimlerinde de kendine yer buldu.

Örnek olarak, New York'ta bulunan teknoloji şirketi Rilla, iş ilanlarında adaylara, “Haftada 70 saat, yüz yüze çalışmaktan heyecan duymuyorsanız, lütfen başvurmayın” uyarısında bulundu. Şirketin büyüme müdürü Will Gao, bu çalışma temposunu bir zorunluluktan ziyade, “olimpiyat sporcusu” zihniyetine sahip hırslı bireylerin tercihi olarak tanımladı.

Bu aşırı çalışma temposunun arkasında yatan temel neden, 'yapay zekaya hücum' dönemine geçiş. Yatırımcılardan milyonlarca dolar fon alarak hareket eden girişimler, rakiplerinden önce ürünlerini piyasaya sürmek için zamanla yarışıyor.

'Haftada 40 Saat Yetersiz'

Browser-Use gibi girişimlerin kurucuları, “hacker-house” adı verilen hem ev hem ofis olarak kullanılan alanlarda yaşarak iş ve özel hayat arasındaki sınırı tamamen kaldırmaktadır. Bu akımın savunucuları, 40 saatlik çalışma haftasının “bağımlılık derecesinde tutkuya sahip” bireyler için yeterli olmadığını savunuyor.

Bu kültürün önemli savunucularından biri, Alibaba'nın kurucusu Jack Ma'dır. Ma, 996 çalışabilmeyi bir “hediye” olarak nitelendirerek sanatçıların ve başarılı politikacıların da benzer bir tempoda çalıştığını iddia etmiştir. Ancak bu yaklaşım, özellikle Çin'de ciddi tepkilere sebep olmuştur.

2021 yılında Çin yüksek mahkemesi, 996 çalışma düzeninin iş yasalarına aykırı olduğuna hükmetmiştir. Ayrıca Japonya'da, “aşırı çalışmaktan ölmek” anlamına gelen Karoshi fenomeni, bu sistemin karanlık yüzünü temsil etmeye devam etmektedir.

'Uzun Çalışma Saatleri Verimli Değil'

Uzmanlara göre, çalışma saatlerinin artmasıyla verimlilik aynı oranda artmamaktadır. Michigan Eyalet Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, haftada 70 saat çalışan bir bireyin toplam çıktısının, 50 saat çalışan bir bireyden neredeyse hiç farklı olmadığını göstermektedir.

Zihinsel yorgunluk, belirli bir eşikten sonra hata yapma riskini artırırken, dinlenme süresi olmayan bireylerin yaratıcılık ve yenilik potansiyeli de ciddi şekilde düşmektedir.

Menlo Ventures ortağı Deedy Das, genç girişimcilerin en büyük hatasının “saatleri verimlilikle karıştırmak” olduğunu belirtmektedir. Deneyimli çalışanların, 996 sistemine ihtiyaç duymadan çok daha kısa sürede daha fazla iş başarabileceğini savunuyor.

Öte yandan, yatırımcılar açısından durum farklı; Das, bir kurucunun haftada 70-80 saat çalışmamasının, o girişimin başarısız olma ihtimalini artırdığını ve yatırım riskini yükselttiğini kabul etmektedir.

BrewDog'un eski CEO'su James Watt gibi isimler, “iş-yaşam dengesi” kavramının işini sevmeyenler tarafından ortaya atıldığını iddia etse de, bilimsel veriler ve toplumsal tepkiler sürdürülebilirliğin gerekliliğini vurgulamaktadır.

WHO (Dünya Sağlık Örgütü) verileri, haftalık 55 saat ve üzeri çalışmanın felç riskini yüzde 35 artırdığını göstermektedir. Modern iş dünyası ise “hustle culture” (hırs kültürü) ile çalışan sağlığı arasındaki ince çizgide yürümeye devam etmektedir.