Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Batı Şeria'da Filistin yönetimi altındaki alanlarda İsrail'in “denetim ve kontrol eylemlerini” artırma yönünde aldığı kararlara kesin bir dille karşı çıkarak kınadıklarını duyurdular.
Bu ülkelerin Dışişleri Bakanları, İsrail'in Batı Şeria'daki eylemleriyle ilgili ortak bir bildiri yayınladı.
Açıklamada, “İşgal altındaki Batı Şeria'da hukuka aykırı İsrail egemenliğini dayatmaya, yerleşim faaliyetlerini pekiştirmeye ve yeni bir hukuki gerçeklik oluşturmaya yönelik İsrail'in yasa dışı karar ve uygulamalarını en güçlü şekilde kınıyoruz.” ifadeleri yer aldı. Bakanların, İsrail'in işgal altında hiçbir egemenliği bulunmadığını yineledikleri belirtildi.
Ayrıca, bildiride, Bakanlar İsrail hükümeti tarafından Batı Şeria'da yürütülen yayılmacı politikaların ve yasa dışı uygulamaların bölgede şiddeti artırma riskine işaret ederek, bu durumun uluslararası hukukun bariz bir ihlali olduğunu vurguladılar. İki devletli çözüme zarar veren bu yasa dışı eylemlerin net bir dille red edildiği kaydedildi.
Bildiride, şu hususlara da değinildi:
“Bu eylemler, bölgedeki barış ve istikrar çabalarının önünde büyük bir engeldir. Bakanlar, işgal altındaki Batı Şeria'daki bu yasa dışı uygulamaların geçersiz olduğunu ve özellikle 1967'den bu yana Doğu Kudüs de dahil işgal edilen Filistin topraklarının demografik yapısını değiştiren tüm İsrail uygulamalarını kınayan 2334 sayılı karar başta olmak üzere BM Güvenlik Konseyi kararlarının açık bir ihlali olduğunu vurguladılar.”
Bakanların, uluslararası toplumu, hukuki ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmeye çağırarak, Batı Şeria'daki tehlikeli tırmanışı durdurma yönünde İsrail'i zorlamalarını hatırlattıkları açıklandı. Ayrıca, uluslararası meşruiyet kararlarına dayalı ve Arap Barış Girişimi'ne uygun olarak iki devletli çözüm temelindeki Filistin halkının kendi kaderlerini tayin etme hakkının, bölgede güvenlik ve istikrarı sağlamak için en doğru yol olduğunu tekrar vurguladıkları belirtildi.
BATI ŞERİA ÜZERİNE
1995 tarihli Oslo II Anlaşması'na göre Batı Şeria; tamamen Filistin yönetiminde olan A Bölgesi, Filistin sivil yönetimi ve İsrail güvenlik kontrolünde bulunan B Bölgesi ile tamamen İsrail kontrolündeki C Bölgesi olarak üçe ayrılmaktadır. Bu C Bölgesi, Batı Şeria'nın yaklaşık %61'ini kapsamaktadır.
İsrail güvenlik kabinesinin, işgal altındaki Batı Şeria'da, Filistin yönetiminin kontrolündeki alanlarda İsrail'in “denetim ve kontrol faaliyetlerini” artırma yönünde aldığı bir dizi kararın duyurulduğu ortaya çıktı.
İsrail basınında yer alan haberlere göre, bazı uygulamaların El Halil’de mevcut düzenlemeleri etkilediği, Harem-i İbrahimi Camisi ve çevresindeki planlama ve inşaat yetkilerinin, 1997 El Halil Anlaşması'na aykırı olarak belediyeden alınıp İsrail Sivil İdaresi'ne bağlı kurumlara devredilmesine karar verildiği ifade edildi.
Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, Doğu Kudüs de dahil olmak üzere Batı Şeria'yı işgal altındaki Filistin toprakları olarak kabul etmekte ve İsrail'in Yahudi yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka göre yasa dışı saymaktadır.
Uzmanlar, statükoyu değiştiren tek taraflı adımların iki devletli çözüm olasılığını zayıflattığını ifade ediyorlar.
İsrail'in Gazze'ye yönelik olarak 8 Ekim 2023'te başlattığı savaş sonrasında, Batı Şeria'daki askeri operasyonlarını yoğunlaştırmaya başladığı, bu süreçte ölümler, gözaltılar, zorla yerinden etmeler ve yerleşim genişletme faaliyetlerinin arttığı bildirildi. Bu dönemde en az 1112 Filistinlinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 11 bin 500 kişinin yaralandığı ve 21 binden fazla kişinin gözaltına alındığı belirtilmektedir.
Gazze Şeridi'nde de ateşkesi ihlal eden İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'da da durumu değiştirmeye yönelik ve bölgenin ilhakını kolaylaştıracak adımlarını hızlandırmaktadır.
İsrail'in 1967'den beri işgal altında tuttuğu Batı Şeria'da yaklaşık 3 milyon Filistinli, İsrail askeri yönetimi altında yaşamaktadır.
Uluslararası hukuka aykırı şekilde Filistin toprakları üzerinde kurulan 365 Yahudi yerleşiminde 500 binden fazla İsrailli yerleşimcinin bulunması dikkat çekmektedir.
Filistinliler, toprakları ve tarım alanları İsrail yönetimi ve Yahudi yerleşimciler tarafından gasbedilirken, artan saldırılara karşı yaşam mücadelesi vermekte. Tel Aviv yönetimi, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilere yönelik açılan soruşturmalardaki yetersizlik ve az sayıda tutuklama nedeniyle eleştirilmekte.
İsrail'de, aşırı sağcı partilerin Batı Şeria'nın uluslararası hukuka aykırı bir biçimde ilhakını savunma çabaları da dikkat çekiyor.
