Anayasa Mahkemesi, Boğaziçi protestoları çerçevesinde öğrenciye yönelik verilen 6284 tedbir kararını hak ihlali olarak değerlendirdi.
Anayasa Mahkemesi'nin Resmi Gazete'de yayımlanan kararı, Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından gerçekleştirilen güven oylamasında yüzde 90'ın üzerinde karşı oy alan Mehmet Naci İnci'nin rektör olarak atanmasını protesto eden öğrencilerin ve akademisyenlerin katılımıyla düzenlenen gösterileri kapsıyor. Boğaziçi Üniversitesi öğrencisi başvurucu, bu protestolara çeşitli tarihlerde katıldı.
Rektör İnci, 4 Ekim 2021'de Rektörlük binasından çıktığında, bazı öğrenciler makam aracının önünde durarak protesto gerçekleştirdi. Olaylar sonrasında güvenlik güçleri öğrencilere müdahale etti ve İnci, öğrenciler aleyhine şikayet dilekçesi sundu. Başvurucu da dahil olmak üzere öğrenciler hakkında ceza davası açıldı ve disiplin soruşturması başlatıldı.
Rektör İnci, 6284'e Dayanarak İhlal İddia Etti
Rektör İnci, Aile Mahkemesi'ne sunduğu dilekçe ile söz konusu öğrenciler hakkında 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'a dayanarak önleyici tedbir talep etti. Kendisine yönelik ısrarlı taciz iddialarında bulunulduğunu öne sürdü.
Aile Mahkemesi, İnci'yi İhlal Mağduru Saydı
İstanbul Aile Mahkemesi, İnci'nin talebini kabul etti. Gerekçeli kararda, 6284 sayılı kanunun 1. maddesine atıfta bulunularak, İnci'nin ısrarlı takip mağduru olarak değerlendirildiği, bu bağlamda öğrenciler aleyhine tedbir kararı verildiği ifade edildi.
Kız Öğrenci Hakkında Tedbir Verildi
Başvurucu, İnci'ye karşı bir ay süreyle “şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması” yönünde bir tedbir kararı ile karşılaştı. Bu tedbir, 6284 sayılı kanun uyarınca Üniversite Rektörü lehine verildi. Öğrencinin karara yaptığı itiraz, yetkili Aile Mahkemesi tarafından kesin olarak reddedildi.
İtirazın reddedilmesinin ardından kız öğrenci, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvurdu.
Öğrencinin İtirazı: “Tedbir Kararı 6284 Sayılı Kanunun Özüne ve Ruhuna Aykırı”
Kendisi Türkiye genelinde başarı göstererek Boğaziçi Üniversitesi'ne kabul edilmiş bir öğrenci olduğunu belirten başvurucu, anayasal hak olan protesto hakkını kullandıklarını ifade ederek, bir üniversite rektörünün kendisi aleyhine önleyici tedbir talep etmesinin rektörlük makamına yakışmadığını ileri sürdü. Aile Mahkemesi'nin verdiği tedbir kararının ise 6284 sayılı kanunun özüne ve ruhuna aykırı olduğunu belirten öğrenci, adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ve toplantı düzenleme hakkının ihlal edildiğini savundu.
AYM İhlale Hükmetti, 34 Bin Lira Tazminat Verdi
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, başvurucunun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Yüksek Mahkeme, ihlalin niteliği göz önünde bulundurularak başvurucuya net 34 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Anayasa Mahkemesi'nin Gerekçesi: Kanunun Asıl Amacı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi
Mahkemenin gerekçesinde, başvurucu aleyhine 6284 sayılı kanun uyarınca Üniversite Rektörü lehine verilen tedbir kararına dikkat çekildi. Gerekçede, “Kanunun asıl amacı ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesidir. Bu bağlamda, kanunun temel amacı yaşam hakkının korunması ve kadın cinayetlerinin sona ermesi için devlet kurumlarının aktif katılımını sağlamaktır” denildi.
Somut olay bağlamında, ilk derece mahkemesinin, bu kanuna dayanarak kız öğrencinin “şiddet uygulayan kişi” olarak nitelendirilmesine, Boğaziçi Üniversitesi Rektörü'nün ise “ısrarlı takip mağduru” olarak belirlenmesine yer verildiği belirtildi.
“Kanunun Amacı Şiddete Uğrayan Kadınları Korumak”
Gerekçede, ısrarlı takip mağdurunun “kadın olması” gerektiği konusunun düşünülebileceği ifade edilirken, “Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar ve aile bireyleri ile tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korumayı hedefler” diye vurgulandı.
Yüksek Mahkeme, yargı makamlarının, İnci'nin “şiddete uğrama tehlikesine sahip tek taraflı ısrarlı takip mağduru” olduğunu kabul ettiğini, başvurucunun da “Üniversite Rektörü'ne şiddet uyguladığını ya da uygulama tehlikesi bulunduğunu” değerlendirdiğine dikkat çekti.
“Bir Rektörün Protesto Eden Öğrenci Karşısında Nasıl İsrarlı Takip Mağduru Nitelendirildiği Belirsiz”
Aile Mahkemesi'nin, “6284 sayılı yasanın amacı ve ruhuna uygun bir karar” verirken yapılan değerlendirmelerde, “Bir üniversite rektörünün kendisini protesto eden öğrenci karşısında nasıl ısrarlı takip mağduru olarak nitelendirildiği anlaşılmamaktadır” denildi.
“Müdahale Kanunilik Ölçütünü Karşılamıyor”
Bir hakkın veya özgürlüğün ihlali durumunda yargı makamlarının belli bir takdir yetkisi bulunduğu belirtilirken, somut olayda müdahalenin kanunilik şartlarını sağlamadığına dikkat çekildi. “Sonuç olarak, başvurucunun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ihlal edildiğine karar verilmelidir” denildi.
