İstanbul’un Pendik ilçesine bağlı Esenyalı Mahallesi’nde yaşayan çocuklar, yoksulluğun sadece ekonomik bir sorun değil, yaşamlarını ve geleceklerini etkileyen bir hayatta kalma savaşı haline geldiğinin farkında. Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği’nin 2025 yılına ait raporunda, bölgede yaşayan çocukların açlık, eğitimden kopuş, çocuk işçiliği ve şiddet riski ile karşı karşıya kaldıkları belirtiliyor. Raporda, Esenyalı’daki çocukların temel ihtiyaçlara ulaşamamaktan ev içindeki şiddet ortamına, güvencesiz barınmaya ve sokakta karşılaştıkları risklere kadar çok katmanlı bir yoksulluk döngüsüne girdiği vurgulanıyor.
Okula Aç Gidiyorlar
Derneğin dayanışma ağına 2025 yılı içerisinde yapılan başvurular, çocukların en temel eğitim ihtiyaçlarının bile karşılanamadığını ortaya koyuyor. Sadece bir yıl içinde 2 bin 144 kadın, çocukları için okul kıyafeti, çanta ve kırtasiye malzemesi talebinde bulundu. Ayrıca, 1,500 kadın, çocuklarının okula aç gitmemesi amacıyla beslenme yardımı talep etti. Ailelerin çoğu, ekmek, gıda, barınma, kira ve fatura gibi en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamaz durumda olmaları nedeniyle çocukların yaşamı, sosyal desteklere ve dayanışma ağına bağımlı hale geldi.
Eğitimden Kopuyorlar
Raporda dikkat çeken bir diğer konu eğitimden kopma ve çocuk işçiliği riski. Derneğe yapılan 600 iş talebi başvurusunun büyük bir kısmını, çocukları için iş isteyen kadınlar ile 8-10 yaş arasındaki çocuklar oluşturmakta. Raporda yer alan 15 yaşındaki ikiz kız kardeşlerin hikayesi, çocukların hayatını nasıl etkilediğine dair çarpıcı bir örnek sunuyor.
Para Kazanmalıyız
Esenyalı’da yaşayan ikiz kardeşler, lise eğitimine devam ederken okulu terk ettiler. Babaları ağır bir iş kazası geçirdikten sonra çalışamaz hale geldi; ancak babanın engel oranı yüzde 33’te kalınca sosyal destek alamadı. Anne ise merdiven temizliği yaparak aile bütçesini düzeltmeye çalışıyor. Aile, evleri kendilerine ait olduğu için sosyal yardımlardan da faydalanamıyor. İkiz kardeşler, aile bütçesine katkıda bulunmak için Mesleki Eğitim Merkezine (MESEM) kayıt yaptırmayı düşündü, fakat önerilen ücretlerin asgari ücretin altında olması nedeniyle bu isteğinden vazgeçmek zorunda kaldılar. İki çocuk, okuldan ziyade evin ekonomik ağırlığını kaldırmanın yollarını aramakta. İkiz kardeşler yaşadıkları çaresizliği şu şekilde ifade ettiler: “Evi geçindiremiyoruz. Bir an önce en azından asgari ücret kazanabileceğimiz bir işe girmemiz gerekiyor.”
Şiddetin Doğrudan Hedefi Halindeler
Dernek, çocukların maruz kaldığı bu durumu yalnızca yoksullukla açıklamanın yetersiz olduğunu belirtti. Raporda, ekonomik yoksulluğun çocukları hem eğitimden kopardığı hem de şiddet ve istismar karşısında daha savunmasız hale getirdiği vurgulandı. Özellikle ev içi şiddetin yaygın olduğu ailelerde, çocukların şiddete tanık oldukları veya bazen de hedef haline geldikleri ifade edildi. Rapora göre Esenyalı’da çocuklar için en acil gereksinim, düzenli sosyal destekler, güvenli barınma imkanları ve okullarda her çocuğa ücretsiz sağlıklı bir yemek öğünü verilmesidir. Dernek, ücretsiz okul yemeği uygulamasının yalnızca çocukların beslenmesini değil, eğitimden kopmanın ve çocuk işçiliğinin önlenmesi açısından da kritik bir adım olduğunu belirtti.
16 Yaşındaki Çocuk Derneğe Başvurdu
Raporda çocuklar açısından dikkat çeken bir başka ağır tablo, aile içinde korunamayan çocukların yaşamları oldu. 16 yaşındaki Talia’nın başvurusu, çocukların evde de güvende olmadığını gözler önüne seriyor. Talia, anne ve babası tarafından ihmal edildiğini, zaman zaman evden kaçtığını ve ailesinin bunu fark etmediğini aktardı. Bir gün evden kaçtığında, yeni tanıştığı bir erkek tarafından tacize uğradığını ve zorla eve götürülmeye çalışıldığını belirtti. Karakola gittiğinde ailesine haber verilerek, annesinin karakolda “Kızımı istemiyorum, yurda verilsin” dediğini ifade eden Talia, güvenli bir yere yerleştirilmek için dernekten yardım istedi.
