Küresel teknoloji endüstrisinde hızla büyüyen bir bellek çipi sorunu, dünya ekonomisi üzerinde önemli bir baskı oluşturmaya başladı. Sektörün önde gelen isimleri Elon Musk ve Tim Cook, dinamik rastgele erişim belleği (DRAM) arzındaki azalmanın üretim üzerindeki kısıtlamaları ve maliyetlerin artışını açıkça ifade ediyor.
2026 yılının başından bu yana Tesla, Apple ve birçok büyük firma, temel teknoloji bileşeni olan DRAM tedarikindeki problemler nedeniyle üretim kısıtlamaları ile karşılaşacaklarını bildirdi. Tim Cook, bu durumun iPhone'un kâr marjlarını olumsuz etkileyeceğini belirtirken, Micron Technology bu darboğazı “eşi benzeri görülmemiş” olarak tanımladı. Musk ise, sorunun ciddiyetini Tesla'nın kendi bellek üretim tesisini kurmak zorunda kalabileceğini belirterek özetledi.
Musk, “İki seçeneğimiz var: Ya çip duvarına çarpacağız ya da bir fabrika kuracağız” şeklinde açıklamada bulundu ve ocak ayı sonunda krizin kalıcı doğasına dikkat çekti.
Yapay Zekâ Veri Merkezleri Talebi Patlatıyor
Krizin temel nedeni, yapay zekâ veri merkezlerinin hızla yayılması. Alphabet ve OpenAI gibi firmalar, sohbet botları ve diğer yapay zekâ uygulamaları için milyonlarca Nvidia yapay zekâ hızlandırıcısı satın alıyor. Bu donanımlar yüksek miktarda bellek gerektirdiği için, küresel DRAM üretiminin çoğu bu alana yönlendirilmiş durumda.
Bunun sonucunda tüketici elektroniği üreticileri, Samsung Electronics ve Micron gibi firmalardan gelen sınırlı bellek arzı için yoğun bir rekabete giriyor.
Fiyatlar Hızla Yükseliyor: “RAMmageddon”
Ortaya çıkan fiyat artışları, bazı analistlere göre tarihteki hiper enflasyon dönemlerini hatırlatıyor. DRAM çeşitlerinden birinin fiyatı sadece aralık-ocak döneminde yüzde 75 oranında arttı. Birçok perakendeci ve aracı firma fiyatları artık günlük olarak güncelliyor. Sektördeki durumu tanımlamak için “RAMmageddon” terimi kullanılıyor.
Tim Archer, bu ay Güney Kore’de düzenlenen bir konferansta, “Önümüzdeki talep, bugüne kadar gördüğümüz her şeyden daha büyük ve diğer tüm talep kaynaklarını gölgede bırakacak,” dedi.
Yatırım Harcamaları Tarihi Seviyelerde
Bir diğer endişe verici durum, fiyatların ve arz sıkıntısının, yapay zekâ devlerinin büyük ölçekli veri merkezi projeleri başlamadan önce ortaya çıkmış olması. Alphabet ve Amazon, bu yıl sırasıyla 185 milyar dolar ve 200 milyar dolara ulaşabilecek inşaat ve altyapı yatırımı planlarını duyurdu. Bu rakamlar, tek bir yılda gerçekleştirilen en yüksek sermaye harcamaları arasında yer alıyor.
Bernstein analisti Mark Li, bellek çipi fiyatlarının “parabolik” bir şekilde yükseldiğini belirtirken, bu durumun SK Hynix gibi üreticilere büyük kârlar sağlayacağını ancak elektronik sektörünün geri kalanında ciddi maliyet baskıları yaratacağını vurguluyor.
Ürün Lansmanları ve Planlar Ertelendi
Bellek krizi, uzun vadeli ürün stratejilerini de etkiliyor. Sony, yeni PlayStation konsolunun çıkışını 2028 veya 2029’a ertelemeyi düşünürken, rakip Nintendo Switch 2’nin fiyatını 2026’da artırma planlarını değerlendiriyor.
Çinli akıllı telefon üreticileri Xiaomi, Oppo ve Transsion, 2026 için sevkiyat hedeflerini aşağıya çekiyor. Oppo'nun tahminlerini yüzde 20’ye kadar düşürdüğü bildiriliyor.
Bellek Sektörü Yapay Zekâya Odaklandı
Son üç yıl içinde, ChatGPT’nin yaygınlaşmasıyla birlikte, Samsung, SK Hynix ve Micron, üretim, araştırma ve yatırımlarının büyük bir kısmını Nvidia ve Advanced Micro Devices hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretiminde yoğunlaştırdı. Bu durum, akıllı telefonlar ve kişisel bilgisayarlar için kullanılan “standart” DRAM üretim kapasitesinin azalmasına neden oldu.
TrendForce verilerine göre, HBM talebinin 2026’da yıllık bazda yüzde 70 artması bekleniyor. Aynı yıl HBM, toplam DRAM wafer üretiminin yüzde 23’ünü oluşturacak.
Tüketiciler İçin Daha Pahalı Bir Dönem
Bu dönüşüm, bellek tüketicileri açısından zorlu sonuçlar doğuruyor. DRAM maliyetlerinin, düşük segment akıllı telefonlardaki toplam üretim maliyetinin yüzde 30’una kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. Bu oran, 2025’in başında yüzde 10 seviyesindeydi.
Counterpoint Research’e göre, en büyük etki fiyatlama gücü sınırlı olan düşük maliyetli cihazlarda hissedilecek. Otomotiv, telekom ve elektronik sektörlerinde “panik alımları” şimdiden başlamış durumda.
Uzmanlar, sektörün yapay zekâ kaynaklı bir “süper döngü” içine girdiğini vurguluyor. Meta Platforms, Microsoft, Amazon ve Alphabet’in veri merkezleri için yaptığı yüksek harcamalar, küresel bellek pazarının dinamiklerini köklü bir şekilde değiştiriyor.
