Piyasalarda Yapay Zeka Kaosu

Yapay zekanın neden olduğu borsa dalgalanmaları, yatırımcıların birbirleriyle çelişen iki ana kaygısını bir arada yansıtıyor.

Bu kaygılardan biri, yapay zekanın ekonominin geniş kesimlerini köklü bir şekilde dönüştüreceği ve bu süreçte teknoloji tarafından yerinden edilme riski altında olan şirketlerin hisselerinin hızlı bir şekilde satışı.

Diğer bir kaygı ise Amazon, Meta, Microsoft ve Alphabet gibi büyük teknoloji firmalarının her yıl yapay zekaya yatırdığı yüzlerce milyar doların kısa vadede önemli bir getiri sağlamayıp sağlamayacağına yönelik ciddi belirsizlikler.

İki Endişe Borsayı Sarsıyor

Bu iki zıt endişe, aylardır piyasalarda hissediliyordu. Ancak, son iki hafta içerisinde borsa odaklı bir hale geldi. Sonuç olarak; gayrimenkul hizmetlerinden servet yönetimine, sigortadan lojistik şirketlerine kadar birçok sektörde birçok şirket sert satışlarla karşı karşıya kaldı. Yapay zekaya en fazla yatırım yapan büyük teknoloji firmalarının toplam piyasa değerlerinden ise 1 trilyon doların üzerinde değer kaybı yaşandı.

Nomura'nın uluslararası servet yönetimi biriminin Kuzey Asya Baş Yatırım Sorumlusu Julia Wang, Bloomberg televizyonuna yaptığı açıklamada, “Yatırımcıların yapay zeka konusunda endişeli olduğu noktalar arasında büyük bir çelişki bulunuyor. Bu iki durum aynı anda doğru olamaz” dedi.

Bu durum, son yıllardaki piyasa atmosferinden belirgin bir kopuşu işaret ediyor. Yapay zekanın verimlilikte devrim yaratacağı umudu, hisse senetlerini uzun süre yukarı taşımıştı. Büyük teknoloji şirketlerinin hisseleri yükselmeye devam ederken (Meta 2022'nin sonunda bu yılın başına kadar yaklaşık yüzde 450 değer kazanmış, Alphabet ise yüzde 250’nin üzerinde bir artış göstermişti), olası bir balon tartışması ralliyi etkilememişti.

Ancak, geçen ayın sonlarına doğru, büyük teknoloji şirketlerinin mali tabloları yatırımcıları tedirgin etmeye başladı. Yatırımcılar, büyük harcamalara rağmen gelirlerde henüz eşdeğer bir karşılık görebilmekten rahatsız.

600 Milyar Dolarlık Yatırım

Sadece Microsoft, Amazon, Meta ve Alphabet’in 2026 yılında yapılacak sermaye harcamalarının 600 milyar doları aşması bekleniyor. Bu harcamalar, şirketlerin serbest nakit akışlarını tüketiyor, bilançolarını hızla değer kaybeden varlıklarla dolduruyor ve son on yılda yükselişlerini destekleyen birçok özelliği köklü bir şekilde değiştiriyor.

Ameriprise Baş Piyasa Stratejisti Anthony Saglimbene, “Bu durum oldukça kayıplı bir süreç” dedi ve “Yatırımcılar uzun bir süre boyunca ‘getiri gelecekte gelir’ diyerek Microsoft, Amazon ya da Alphabet’in bu harcamaları gerçekleştirmesine razı oldular. Ancak şimdi geri dönüşün ne zaman sağlanacağına dair daha net bir görünüm istiyorlar, fakat net bir tablo yok” ifadelerini kullandı.

Microsoft ve Meta’nın 28 Ocak’ta dördüncü çeyrek mali dönemini başlatmasından bu yana Microsoft ve Amazon hisseleri yüzde 16’dan fazla geriledi. Amazon hisseleri ise yaklaşık 20 yılın en uzun düşüş sürecini yaşıyor.

Grubun en büyük yapay zeka kazananı olarak görülen Google'ın ana şirketi Alphabet bile son zirvesine göre yüzde 11 düşüş kaydetti. Güçlü gelir artışına rağmen yüksek sermaye harcamalarıyla dikkat çeken Meta, bilanço sonrası rallinin ardından yüzde 13 gerileme yaşadı. Toplamda grubun piyasa değerinden yaklaşık 1,5 trilyon dolar silinirken, teknoloji odaklı Nasdaq 100 endeksi yıl genelinde eksi düzeye geçti.

Yerinden Edilme Korkusu Büyüyor

Diğer yandan yatırımcılar, yeni yapay zeka uygulamalarıyla yerinden edilme ya da en azından önemli bir biçimde sarsılma riski taşıyan iş modelleri hakkında giderek daha fazla endişeli.

Bu durum; özel kredi şirketlerinden video oyun yapımcılarına, yazılım firmalarından finansal hizmetler sektörüne kadar birçok alanda peş peşe sert satış dalgalarına yol açtı.

Son dalga, Anthropic PBC’nin avukatlar ve finansal araştırmacılar için geliştirdiği verimlilik araçlarını tanıtmasının ardından geldi. Bu gelişme, ilgili sektörlerdeki şirketlerin hisselerinde keskin düşüşlere neden oldu. OpenAI ile bağlantılı başka bir program da sigorta aracılarını olumsuz etkiledi.

Daha az bilinen bir girişim olan Altruist Corp.'un ürünü, Charles Schwab Corp. ve Raymond James Financial Inc. gibi servet yönetim şirketlerinin hisselerinde satışlara yol açtı. Hatta üç aylık geliri 2 milyon doların altında olan eski bir karaoke şirketinin basın bülteni bile lojistik sektöründeki şirketlerin hisselerini aşağı çekti.

Piyasa daha önce de, Çinli DeepSeek’in geçen yılın başında tetiklediği ve sonradan geri alınan benzer yapay zeka kaynaklı satışlar yaşamıştı. Birçok yatırımcıya göre günümüzde yaşananlar da bir aşırı tepki gibi görünüyor. Zira yapay zeka, şirketleri tamamen yok etmek yerine, onları daha kârlı bir hale de dönüştürebilir.

Sürdürülebilirlik Soru İşareti

Blueprint Equity’nin kurucu ortağı ve yönetici ortağı Bobby Ocampo, “Son birkaç yıl içindeki aşırı iyimserliğin aşındığına dair bir his var ve şu an insanlar irrasyonel bir şekilde yapay zekanın ekonomi için bir tehdit olduğunu düşünüyor” dedi. Ancak Ocampo, temel kaygıların da geçerli olduğunu belirtti: “Yapay zeka odaklı pek çok şirket agresif değerlemelerle işlem görmekte. Bu hâlâ bir alan kapma yarışı ve kimsenin kısa vadede yüksek verimlilik ya da kârlılık hedeflemediği ortada.”

Bu devasa harcama dalgası, elbette bu durumdan doğrudan faydalanan şirketler için olumlu sonuçlar doğurmuştur. Nvidia Corp. ve bellek üreticisi Micron Technology Inc. hisseleri, son üç yıldaki satış artışıyla birlikte önemli yükselişler kaydetti.

Ancak teknoloji devlerinin yapay zekaya ayırdığı kaynakların o kadar büyüdü ki, bu seviyenin sürdürülebilir olup olmadığına dair endişeler giderek artıyor.

Salı günü UBS Group AG, teknoloji hisseleri için tavsiyesini “olumlu”dan “nötr”e düşürdü. Gerekçe olarak yüksek değerlemeler ve “hiper ölçekleyici” olarak adlandırılan büyük teknoloji şirketlerinin mevcut sermaye harcaması hızının sürdürülemez olması gösterildi.

Nakit Akışlarını Tüketebilir

UBS Wealth Management Amerika Baş Yatırım Sorumlusu Ulrike Hoffmann-Burchardi, müşterilere gönderdiği notta, “Bu seviyelerdeki sermaye harcamaları, hiper ölçekleyicilerin operasyonlardan elde ettiği nakit akışının neredeyse yüzde 100’ünü tüketecek. Oysa 10 yıllık ortalama bu oranın yüzde 40 civarındaydı,” dedi. Ayrıca harcamaların giderek daha çok borçlanma ya da sermaye artırımı yoluyla finanse edildiğine dikkat çekti.

Bununla birlikte, son haftalarda piyasayı sarsan kaygılara şüpheyle bakanlar da var. Yapay zekanın ticari kullanımı hala yavaş bir hızda ilerliyor, bu nedenle iş dünyasını nasıl dönüştüreceği belirsizliğini koruyor.

Saglimbene, piyasanın bu “kısır döngüden” çıkmasının zaman alabileceğini söyledi: “Piyasanın, temellerin güçlü olduğunu, yapay zekayı geliştiren şirketlerin bundan fayda sağlayacağını ve daha fazla şirketin yapay zeka sayesinde gelirlerini artırabileceğini kavraması biraz zaman alabilir.”

Piyasa sonunda, bu şirketlerin yok olmayacağını kavradığında, yapay zekanın kârlılığı artıran bir araç olduğunu da görecek” diyen Saglimbene, önümüzdeki dönemde dalgalanmaların devam edeceği uyarısıyla süreci noktalamış oldu.