Urartulardan günümüze kadar ulaşan savat sanatı, Van'da yaşatılmaya devam ediyor. Gümüş üzerine işlenen ince motiflerin siyah renkli özel bir alaşımla doldurulmasıyla ortaya çıkan savatlı gümüş işlemeciliği, yaklaşık 25 ayrı aşamadan oluşuyor. Kentin en değerli sanatlarından biri olan savat, gelecek nesillere aktarılmak için çaba gösteriliyor. Unutulmaya yüz tutan bu sanatı yaşatmak adına Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı savatlı gümüş işlemeciliği ustası Sadık Binici, 44 yıllık meslek hayatında gençlere eğitim veriyor.
'Osmanlılar Bu Sanata Sahip Çıktı'
İki ustadan öğrendiği savat işlemeciliğini kendi tarzıyla geliştiren Binici, yüzükten kolyeye, kemerden broşa kadar birçok üründe Van'ın tarihi ve kültürel unsurlarını işliyor. Binici, savat sanatının Urartu Krallığı döneminde bölgede uygulanan bir gümüş işleme tekniği olduğunu dile getirdi. “Urartulardan sonra Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar bu sanata sahip çıktı. Özellikle Osmanlı Dönemi'nde en üst seviyeye ulaştı. 1915 yılına kadar Van’da 100’ün üzerinde kuyumcu atölyesi vardı ve üretilen tabakalar, kemerler, takılar dünyanın çeşitli ülkelerine gönderiliyordu,” diye ekledi.
'Van İçin Çok Önemli Bir Değer'
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen, 'Anadolu'daki Bereket, Birikim ve Beceri' mottosuyla hayata geçirilen 'Anadoludakiler Projesi'nde yer aldıklarını vurgulayan Binici, kentte savat sanatını sıfırdan üretim yaparak devam ettiren tek atölye olduklarını kaydetti. “Şu anda atölyemde 6 kişi çalışıyor. Genç arkadaşları bu sanatı en iyi şekilde öğretmeye çalışıyorum. Benden sonra da devam etmelerini istiyorum. Van için çok önemli bir değer. Gelen yerli ve yabancı turistler hem bilgi alıyor hem de ürünlerimize ilgi gösteriyor. Son dönemde ilgi daha da arttı,” şeklinde konuştu.
'Kaybolmaya Yüz Tutmuş Önemli Bir Sanat'
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray, savatlı gümüş işleme sanatının Urartulardan günümüze kadar süregelen fakat kaybolmaya yüz tutmuş önemli bir sanat dalı olduğunu belirtti. Savatlı gümüş işleme sanatının Cumhuriyet öncesinde Van'da yaygın olarak icra edildiğini ancak 1915 sonrasında atölyelerin faaliyetlerini durdurduğunu ifade etti.
'Nesillere Aktarılması İçin Çalışıyoruz'
Güray, “Biz DAKA olarak bu sanatı tekrar canlandırmayı, sanatkârlar yetiştirmeyi ve Van ekonomisine, ülke ekonomisine katkı sağlayacak aktif bir ticari iş kolu haline getirmek için çalışmalar yapıyoruz. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızın Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kapsamında Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile Van Savatını Yaşatma Derneği iş birliğinde 'Van Savat Evi Projesi'ni başlattık. Proje kapsamında 2 yıl boyunca 20 gencimize savatın ham gümüşten nihai ürüne kadar tüm aşamalarını öğreterek savat ustası olarak yetiştirmeyi hedefliyoruz. Ve bu sanatı geçmişte olduğu gibi gelecek nesillere de aktarılması için çaba sarf ediyoruz,” şeklinde konuştu.
